Kripto Varlıkların Haczi

Kripto Varlık Nedir? Kripto Varlıkların Haczinin Hukuki Niteliği ve 7518 Sayılı Kanun

Kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknolojik altyapı kullanılarak elektronik olarak oluşturulan, saklanan ve transfer edilen gayri maddi varlıktır. Türk hukuk sisteminde kripto varlıkların yasal statüsü, 02.07.2024 tarihinde yürürlüğe giren 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile netleştirilmiştir. Söz konusu kanunla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen 35/B, 35/C ve 99/B maddeleri, kripto varlıkların hukuki çerçevesini bütüncül olarak düzenlemiştir.

Kripto varlıkların ekonomik değeri, dünya genelinde trilyon dolarları aşan piyasa hacmiyle tartışmasızdır. Türkiye’de de milyonlarca vatandaşın kripto varlık yatırımı yapması, bu varlıkların icra ve iflas hukukundaki yerinin belirlenmesini zorunlu kılmıştır. 7518 sayılı Kanun öncesinde, kripto varlıklar Türk hukukunda açık bir yasal düzenlemeye sahip değildi. Kanun öncesi dönemde mahkemeler, kripto paraları “ekonomik değeri olan gayri maddi varlık” olarak nitelendirip genel hükümler çerçevesinde değerlendirmekteydi. Kanun sonrası dönemde ise kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) SPK denetimine alınmış, müşteri varlıklarının korunması güvence altına alınmış ve haciz usulü kanun düzeyinde belirlenmiştir.

Gayri Maddi Varlık Tanımı ve Ekonomik Değer Kavramı

Kripto varlıklar, ne bir menkul kıymet ne de bir para birimi olarak sınıflandırılabilir. Hukuki nitelikleri itibarıyla “ekonomik değeri olan gayri maddi varlık” kategorisindedirler. Söz konusu nitelendirme, icra hukuku açısından belirleyici öneme sahiptir: İİK m.85’e göre borçlunun “kıymetli evrak ve diğer malları” haczedilebilir. Kripto varlıklar, ekonomik değer taşımaları ve başkasına devredilebilir olmaları nedeniyle bu kapsamda değerlendirilmektedir.

7518 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme, kripto varlıkların rehin hukukundaki konumunu da belirginleştirmiştir. SPK 6362 m.35/B fıkra 10 uyarınca, kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmaz. Anılan hüküm, kripto varlıkların klasik taşınır mal sınıflandırmasına tam olarak uymadığını kanun koyucunun da teyit ettiğini göstermektedir.

SPK Düzenlemeleri Işığında Kripto Varlıkların Yasal Statüsü

SPK 6362 m.35/B ile getirilen düzenlemeye göre, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının (KVHS) kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Sermaye Piyasası Kurulu’ndan izin alınması zorunludur. Platformların bilgi sistemleri ve teknolojik altyapıları TÜBİTAK kriterleriyle denetlenmektedir. Bu düzenleme, KVHS’leri doğrudan “yasal muhatap” konumuna getirerek icra dairelerinin haciz taleplerini resmi kanaldan iletebileceği güvenli bir yapı oluşturmuştur.

6362 sayılı SPK Kanunu m.35/B f.1 (7518/3 md. ile eklenen) “Kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Kuruldan izin alınması zorunlu olup, bunlar münhasıran Kurulca belirlenecek faaliyetleri yerine getirir.”

SPK, 13.03.2025 tarihinde yayımlanan III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı tebliğlerle KVHS’lerin kuruluş, faaliyet esasları ve sermaye yeterliliğine ilişkin ikincil düzenlemeleri de tamamlamıştır . Söz konusu tebliğler, KVHS’lerin icra müdürlükleriyle elektronik iletişim kurma yükümlülüğünü de düzenlemiştir.

Kripto Paralar Haczedilebilir Mi?

Evet, kripto paralar haczedilebilir. 7518 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme, bu konudaki hukuki belirsizliği tamamen ortadan kaldırmıştır. Ancak haciz kuralı ikili bir yapıya sahiptir: Müşterinin kendi borçları nedeniyle kripto varlıkları haczedilebilirken, KVHS’nin borçları nedeniyle müşteri varlıkları haczedilemez.

6362 sayılı SPK Kanunu m.35/C f.7 (7518/4 md. ile eklenen) — TEMEL HÜKÜM “Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcıların mal varlığından ayrı olup, kayıtlar da bu hükme uygun olarak tutulur. Müşterilerin her ne suretle olursa olsun kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan nakit ve kripto varlıkları, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının borçları nedeniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mal varlığı ise müşterilerin borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.”

7518/4 md. ile eklenen hüküm, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının iflas etmesi durumunda müşteri varlıklarını koruma altına alan bir “mal ayrılığı” ilkesi getirmektedir. FTX benzeri uluslararası kripto borsa iflaslarından ders çıkaran kanun koyucu, müşteri varlıklarını borsa mal varlığından tamamen ayırmıştır. Ancak bu koruma tek yönlüdür: Müşterinin kendi borçları (banka kredisi, nafaka, vergi borcu vb.) nedeniyle KVHS nezdindeki kripto varlıkları haczedilebilir. Kamu alacakları için dahi geçerli olan bu haciz yasağı yalnızca çapraz haczi (borsa borcu → müşteri varlığı veya müşteri borcu → borsa varlığı) engellemektedir.

İİK m.82 Kapsamında Haczi Caiz Olmayan Mallar

İİK m.82 haczedilemeyecek malları sınırlı sayıda (numerus clausus) belirlemiştir. İlgili maddede kripto varlıklara ilişkin herhangi bir istisna yer almamaktadır. Dolayısıyla kripto varlıklar, İİK m.82 kapsamında “haczi caiz olmayan mal” değildir ve borçlunun kendi borçları nedeniyle serbestçe haczedilebilir.

Uygulamada zaman zaman borçluların “kripto varlıkların bir para birimi olmadığı, dolayısıyla haczedilemeyeceği” yönünde itirazlarına rastlanmaktadır. Söz konusu itirazlar hukuken temelsizdir. İİK m.85’e göre borçlunun “başkasında olan alacağı ve sair hakları” da dahil olmak üzere tüm mal varlığı haczedilebilir. Kripto varlıklar, KVHS nezdinde borçlunun “üçüncü kişideki hak ve alacağı” niteliğindedir. Bu kapsamda haczedilen kripto varlıklar üzerinden hesaplanacak faiz için adi kanuni faiz hesaplama aracı kullanılabilir.

Emsal Kararlar

İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesi E.2025/977 K.2025/1084 (11.09.2025)“Davalı … A.Ş. vekili, müvekkili şirketin Sermaye Piyasası Kurulu listesinde yer alan, yasal yükümlülüklerini yerine getiren bir kripto varlık hizmet sağlayıcısı olduğunu, 5549 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca şüpheli işlem bildirimi ve işlem erteleme kararlarını uygulamak zorunda bulunduğunu […] savunmuş olup, davacının hesabı üzerinde bloke konulduğu anlaşılıyorsa da, söz konusu bloke işleminin hangi sebeple uygulandığı ve hukuka uygun olup olmadığının yargılamayı gerektirdiği […] anlaşıldığından mahkemece aynı gerekçeyle talebin reddine karar verilmesinin dosya kapsamı ve hukuka uygun olduğu…”

Av. Yakup Buğrahan SEVDİ Yorumu:Anılan karar, KVHS’lerin 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında MASAK’ın işlem erteleme kararlarını uygulamak zorunda olduğunu teyit etmektedir. KVHS’ler MASAK talimatıyla müşteri hesaplarına 7 iş günlük bloke uygulayabilir ve bu süre MASAK tarafından uzatılabilir. Söz konusu durum icra haczinden farklı olup, MASAK blokesi altındaki varlıkların ayrıca haczedilip haczedilemeyeceği uygulamada tartışmalıdır. Somut olayda 249.613 USD tutarındaki kripto varlık üzerinde uzun süreli MASAK blokesi uygulanması hususu irdelenmiştir.

Kripto Para Haczi Nasıl Yapılır? Adım Adım İcra Prosedürü

Kripto varlıkların haczi, 7518 sayılı Kanun sonrası dönemde sistematik bir prosedüre kavuşmuştur. SPK 6362 m.99/B fıkra 7 uyarınca, müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin haciz talepleri münhasıran KVHS tarafından yerine getirilir ve İİK m.78 kapsamında elektronik haciz uygulanır.

6362 sayılı SPK Kanunu m.99/B f.7 (7518/9 md. ile eklenen) “Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilir. Nakit ve kripto varlıkların bilişim sistemleri vasıtasıyla sorgulanması ve elektronik ortamda haczi hakkında 2004 sayılı Kanunun 78 inci maddesi uygulanır.”

Yerli Borsalara (KVHS) İİK 89/1 Haciz İhbarnamesi Gönderilmesi

Alacaklının kripto varlıkların haczini talep etmesi üzerine icra dairesi, borçlunun hesabının bulunduğu KVHS’ye İİK m.89/1 haciz ihbarnamesi gönderir. İhbarname, KVHS’yi borçlunun nezdindeki kripto varlıkları icra dairesine bildirmeye ve bunları muhafaza altına almaya davet eder. SPK lisansı bulunan KVHS’ler (BtcTurk, Paribu, Bitci vb.) bu ihbarnamelere yasal süresinde cevap vermekle yükümlüdür.

Uygulamada icra dairelerinin KVHS’lere gönderdiği haciz ihbarnamelerinde dikkat edilmesi gereken hususlar:

• KVHS’nin tam ticaret unvanı ve MERSİS numarası belirtilmelidir
• Borçlunun KVHS nezdindeki hesap numarası veya TC kimlik numarası yazılmalıdır
• Haciz talebinin kripto varlıkları, nakit bakiyeyi veya her ikisini kapsadığı açıkça belirtilmelidir
• İİK m.89/1 atfı yapılarak 7 günlük beyan süresi hatırlatılmalıdır
• KVHS’nin borçlunun hesabını derhal bloke etmesi talep edilmelidir

Varlıkların İcra Dairesi e-Cüzdan Hesabına Aktarılması Süreci

Haciz kesinleştikten sonra, haczedilen kripto varlıkların icra dairesi kontrolüne alınması gerekmektedir. SPK 6362 m.99/B fıkra 7’nin son cümlesine göre, adli makamlarca el konulan varlıkların “Kurulca yetkilendirilmiş saklama hizmeti sağlayan kuruluşlar nezdinde oluşturulan cüzdanlarda muhafazası” için gerekli işlemler adli makamlarca tesis edilir.

Pratikte bu süreç şu adımlarla ilerler:

1. Haciz İhbarnamesi: İcra dairesi KVHS’ye İİK m.89/1 ihbarnamesi gönderir
2. Hesap Blokajı: KVHS, borçlunun hesabını 7 gün içinde bloke eder ve kripto varlık envanterini bildirir
3. Kıymet Takdiri: İcra müdürü, bloke edilen kripto varlıkların haciz tarihindeki piyasa değerini tespit eder
4. Transfer/Muhafaza: Varlıklar SPK yetkilisi saklama kuruluşu cüzdanına veya icra dairesince belirlenen güvenli cüzdana transfer edilir
5. Paraya Çevirme: İİK hükümleri uyarınca varlıkların satışı gerçekleştirilir

Yabancı Borsalardaki (Binance Global vb.) Kripto Paralar Haczedilebilir Mi?

Yabancı kripto borsalarındaki varlıkların haczi, Türk icra hukuku bakımından ciddi zorluklar taşımaktadır. Binance Global, Coinbase, Kraken gibi yurt dışı merkezli borsalarda bulunan varlıklara doğrudan İİK m.89/1 ihbarnamesi gönderilemez. Alacaklıların başvurabileceği yollar şunlardır:

UYARI: Borçlunun yerli KVHS’deki kripto varlıklarını yurt dışı cüzdanlara veya DEX platformlarına transfer ederek hacizden kaçınmaya çalışması, İİK m.331 kapsamında “alacaklısını zarara uğratmak kastıyla mal kaçırma” suçunu oluşturabilir. Bu suçun cezası 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezasıdır.

Soğuk Cüzdan ve Sıcak Cüzdan Haczinde Teknik ve Hukuki Zorluklar

Kripto varlık saklama yöntemi, haciz sürecinin teknik boyutunu doğrudan etkiler. KVHS platformlarındaki varlıklar “sıcak cüzdan” (hot wallet) üzerinden saklanırken, kullanıcıların kendi cihazlarında tuttukları varlıklar “soğuk cüzdan” (cold wallet) olarak adlandırılır. Her iki saklama yöntemi de farklı haciz zorlukları barındırmaktadır.

Fiili Haciz Sırasında Ledger ve Trezor Cihazlarının Muhafazası

Soğuk cüzdan, Ledger Nano veya Trezor gibi fiziksel donanım cihazlarında saklanan kripto varlıkları ifade eder. Donanım cüzdanları, internet bağlantısı olmaksızın özel anahtarları (private key) güvenli bir şekilde barındırır. İcra müdürünün borçlunun adresinde yapacağı fiili haciz sırasında bu cihazlara el koyması hukuken mümkündür; ancak teknik olarak cihaz ele geçirilse dahi, PIN kodu ve özel anahtar olmadan varlıklara erişilemez.

Fiili haciz sırasında uygulanması gereken prosedür:

• Cihaz (Ledger, Trezor vb.) haciz tutanağına kaydedilerek yediemine teslim edilmelidir
• Borçluya İİK m.74 kapsamında mal beyanında bulunma yükümlülüğü hatırlatılmalıdır
• Cihazın PIN kodu ve seed phrase bilgileri borçludan talep edilmelidir
• Cihaz hasarsız bir şekilde muhafaza edilmeli, şifreleme mekanizması bozulmamalıdır
• Gerekirse bilirkişi marifetiyle cüzdan bakiyesi tespit edilmelidir

Aşağıda gerek Trezor cihazına gerekse Ledger Nano cihazına ilişkin örnek görüntüleri görmeniz mümkündür. 

Özel Anahtar (Private Key) ve Seed Phrase Beyan Zorunluluğu

İİK m.74’e göre borçlu, mal beyanında bulunurken tüm mal varlığını eksiksiz olarak bildirmekle yükümlüdür. Mal beyanı yükümlülüğü, kripto varlıkları ve bunlara erişim bilgilerini (özel anahtar, seed phrase) de kapsamaktadır. Borçlunun kripto varlıklarını mal beyanında bildirmemesi veya erişim bilgilerini vermekten kaçınması, İİK m.338 uyarınca kanaatimizce “gerçeğe aykırı mal beyanında bulunma” suçunu oluşturacaktır. Bu suçun yaptırımı 3 aya kadar tazyik hapsidir.

Blockchain’in şeffaf yapısı gereği, borçlunun cüzdan adresinden yapılan işlemler, bakiye hareketleri ve transfer geçmişi bilirkişi incelemesiyle ortaya konulabilir. Borçlunun cüzdan adresinin tespit edilmesi halinde, varlıkların izlenmesi ve son durumlarının belirlenmesi teknik olarak mümkündür.

SPK 6362 m.35/C f.6 uyarınca, KVHS platformlarının müşterilerine ait kripto varlıkların “müşterilerin kendi cüzdanlarında bulundurulması” esas kabul edilmiştir. Müşterilerin tercih etmedikleri kripto varlıklar için saklama hizmeti, SPK tarafından yetkilendirilmiş ve BDDK tarafından uygun görülen bankalar veya SPK yetkilisi diğer kuruluşlarca sunulmalıdır. Anılan düzenleme, haciz sürecinde “varlıkların nerede saklandığı” sorusuna yanıt vermektedir: KVHS platformunda saklanan varlıklar elektronik hacze tabidir, ancak müşterinin kendi cüzdanına çektiği varlıklar için fiili haciz prosedürü uygulanmak zorundadır.

Kripto Varlıkların Değerlemesi ve Paraya Çevrilmesi (Satış Usulü)

Haczedilen kripto varlıkların değerlemesi ve paraya çevrilmesi, bu varlıkların yüksek volatilitesi nedeniyle geleneksel haciz süreçlerinden önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Bir kripto varlığın değeri birkaç saat içinde %10-20 veya çok daha yüksek oranlarda değişebilir; söz konusu durum hem kıymet takdiri hem de satış zamanlaması açısından önemli hukuki sorunlar doğurmaktadır.

Yüksek Volatilite ve Kur Riski Altında Kıymet Takdiri

İcra müdürü, haczedilen kripto varlıkların piyasa değerini haciz anında tespit eder. Ancak kripto piyasalarının 7/24 açık olması ve fiyatların anlık değişmesi, “hangi andaki fiyatın esas alınacağı” sorununu doğurmaktadır. Uygulamada şu yöntemler kabul görmektedir:

• Haciz ihbarnamesinin KVHS’ye tebliğ anındaki piyasa fiyatı
• Birden fazla borsanın ağırlıklı ortalama fiyatı (VWAP)
• Kıymet takdirinin TL cinsinden yapılması

Kıymet takdirine itiraz, İİK m.128/a uyarınca mümkündür. Kripto varlıkların değerlemesinde uzman bilirkişi raporu alınması, itiraz sürecinde sıklıkla başvurulan bir yoldur. Volatilitenin çok yüksek olduğu dönemlerde (örn. bir kripto varlığın günlük %30+ değer kaybettiği veya kazandığı piyasa koşullarında), kıymet takdirinin güncellenmesi veya birden fazla referans noktası alınması hakkaniyete uygun olacaktır. İcra müdürünün kıymet takdiri yaparken hem alacaklının hem de borçlunun menfaatlerini dengelemesi, adil bir satış süreci için zorunludur.

Yasal Uyarı: Bu rehber, 22.03.2026 tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuat ve güncel yargı kararları temel alınarak hazırlanmıştır. Hukuki bilgilendirme amacı taşımakta olup, avukatlık hizmeti veya hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir. Mevzuat değişiklikleri ve yeni yargı kararları bu rehberdeki bilgileri güncelleyebilir. Yazar: Av. Yakup Buğrahan SEVDİ | Adana Barosu