Bu sayfanın kısa özeti
Sayfanın hukuki içeriğini saniyeler içinde okuyun; önemli noktalar ve somut ayrıntılar kısa bir özette toplansın.
YBS Hukuk Bürosu (Av. Yakup Buğrahan SEVDİ, Adana Barosu) tarafından hazırlanan bu rehber, ifadeye çağrılan ya da soruşturma bildirimi alan kişiye ceza avukatı seçim ölçütlerini verir: her aşamada müdafi hakkı ve ifadede en çok üç avukat (CMK m. 149), seçilmiş ve görevlendirilen müdafi farkı (CMK m. 150), soruşturma dosyasını inceleme ve kısıtlama (CMK m. 153), vekaletname aranmaksızın gizli görüşme ve yirmi dört saatlik kısıtlama (CMK m. 154), mağdurun baro avukatı isteme hakkı (CMK m. 234/1-a-3) ve yazılı sözleşmenin kapsamı (Avukatlık Kanunu m. 163/1). Ağır ceza duruşma aşaması ayrı rehberde ele alınır. Sayfa büroyu nitelemez ve sonuç vaat etmez.
Bu özet genel bilgilendirme amacı taşır. Somut hukuki süreçler için birebir değerlendirme gerekir.
Ceza Avukatı Nasıl Seçilir? İlk Soru: Hangi Aşamadasınız?
Adana'da en iyi ceza avukatını gösteren resmi bir sıralama yoktur; seçim, dosyanın ifade, soruşturma ya da kovuşturma aşamasından hangisinde olduğuna, avukatın o aşamada hangi yetkileri kullanabileceğine ve bunların yazılı sözleşmede nasıl tanımlandığına bakılarak yapılır. Bu rehber, özellikle ifadeye çağrılan ya da soruşturma bildirimi alan kişiler için hazırlanmıştır.
Ceza yargılamasının genel işleyişini ve hizmet kapsamımızı Adana ceza avukatı sayfamızda anlattık. Dava ağır ceza mahkemesinde görülüyorsa duruşma aşamasına ilişkin ölçütler ağır ceza avukatı seçim rehberi sayfamızdadır; bütün alanlar için geçerli genel ölçütler ise avukat seçim rehberi sayfamızda yer alır.
Müdafi Hakkı Her Aşamada Vardır
Kanun, şüpheli veya sanığın soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabileceğini düzenler (CMK m. 149/1). Soruşturma evresinde ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir (CMK m. 149/2).
"Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz."
Bu nedenle "ifadeden sonra avukat tutarız" yaklaşımı, kanunun size tanıdığı en erken hukuki yardım imkanını kullanmamak anlamına gelir. İfadeye çağrıldığınızda ilk yapılacak iş, çağrının hangi sıfatla (şüpheli, tanık ya da mağdur) yapıldığını öğrenmek ve bunu görüşeceğiniz avukata iletmektir.
Seçilmiş Müdafi ile Görevlendirilen Müdafi Arasındaki Fark
Müdafi ya sizin seçtiğiniz bir avukattır ya da kanunun öngördüğü hallerde baro tarafından görevlendirilir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse istemi halinde bir müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/1). Çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olan ve müdafii bulunmayan kişiye ise istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/2).
| Ölçüt | Seçilmiş müdafi | Görevlendirilen müdafi |
|---|---|---|
| Kim belirler | Şüpheli veya sanık ya da kanuni temsilcisi (CMK m. 149/1) | Baro, CMK m. 150'de sayılan hallerde ifadeyi alan merciin, sorguyu yapan hakimin ya da mahkemenin istemi üzerine (CMK m. 156/1) |
| Ne zaman | Soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında | İstem halinde (m. 150/1) ya da istem aranmaksızın (m. 150/2 ve 150/3) |
| Sözleşme ve ücret | Yazılı sözleşme ile kapsam ve ücret kararlaştırılır (Avukatlık Kanunu m. 163) | Zorunlu müdafiliğe ilişkin diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir (CMK m. 150/4) |
Görevlendirilen müdafi de avukattır ve aynı meslek kurallarına tabidir. Seçim sorusu, avukatı kendiniz belirlemek ve işin kapsamını sözleşmeyle tanımlamak isteyip istemediğinizle ilgilidir.
Soruşturma Dosyasına Erişim
Soruşturma evresinde müdafi dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir (CMK m. 153/1). Bu yetki, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hakim kararıyla kısıtlanabilir; ancak kısıtlama yalnız kanunda sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda verilebilir (CMK m. 153/2). Kısıtlama kararı olsa bile, yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları kısıtlamanın dışında kalır (CMK m. 153/3).
İlk görüşmede avukata, dosyada kısıtlama kararı olup olmadığını nasıl öğreneceğini ve dosyayı inceledikten sonra size hangi bilgileri, hangi zamanda aktaracağını sorun. Dosyayı incelemeden verilen kesin değerlendirmeler, bu aşamada yalnız tahmindir.
Avukatla Görüşmenin Gizliliği
"Şüpheli veya sanık, vekaletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir. Bu kişilerin müdafii ile yazışmaları denetime tabi tutulamaz."
Gözaltındaki bir yakınınız için avukat aradığınızda bu hüküm önemlidir: avukatın şüpheliyle görüşmesi için vekaletname aranmaz. Kanunda sayılan bazı suçlarda gözaltındaki şüphelinin müdafi ile görüşme hakkı hakim kararıyla yirmi dört saat süreyle kısıtlanabilir ve bu süre içinde ifade alınamaz (CMK m. 154/2). Avukat ayrıca görevi dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vuramaz (Avukatlık Kanunu m. 36/1).
Mağdur Tarafın Avukat Seçimi
Suçtan zarar gören taraf da avukatla temsil edilebilir. Vekili bulunmayan mağdur veya şikayetçi; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m. 234/1-a-3). Mağdur vekili de müdafiin dosya inceleme haklarından yararlanır (CMK m. 153/5).
Ceza Avukatıyla İlk Görüşmede Sorulacak Sorular
- Çağrı ya da bildirim hangi sıfatla yapıldı ve hangi suç isnadını içeriyor?
- İfadeye avukatla birlikte gidilecekse avukat ifadeden önce sizinle ne kadar süre görüşebilecek?
- Dosyada kısıtlama kararı var mı; yoksa dosya ne zaman incelenecek?
- Sözleşme yalnız soruşturmayı mı, yoksa kovuşturma ve kanun yollarını da mı kapsıyor (Avukatlık Kanunu m. 163/1)?
- Uzlaşma, etkin pişmanlık ya da benzeri kurumlar dosyada gündeme gelebilir mi ve bu konudaki kararı kim verecek?
Ceza Avukatı Seçerken Uyarı İşaretleri
Takipsizlik ya da beraat kararını kesin olarak vaat eden, dosyayı incelemeden sonuç bildiren, sizden gerçeğe aykırı beyanda bulunmanızı ya da delil gizlemenizi isteyen, yazılı sözleşme yapmaktan kaçınan bir yaklaşımla karşılaşırsanız başka bir avukatla da görüşmenizi tavsiye ederiz. Avukat, yüklendiği görevi özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmekle yükümlüdür (Avukatlık Kanunu m. 34); sonucu ise yargılama belirler.
YBS Hukuk Bürosu ile Görüşme
YBS Hukuk Bürosu, Av. Yakup Buğrahan SEVDİ tarafından Adana Seyhan'da yürütülür ve ceza hukuku dosyalarında soruşturma ve kovuşturma aşamalarında müdafilik ve mağdur vekilliği yapar. Adres: Yenibaraj Mahallesi Bülent Angın Bulvarı Tamer Apartmanı No:42 Kat 7 Daire 19 Seyhan/Adana. Görüşme bilgileri iletişim bilgileri sayfamızda, ceza hukukuna ilişkin genel sorular ceza hukuku sıkça sorulan sorular sayfamızda yer alır.
Ceza Avukatı Seçimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İfadeye avukatla gitmek zorunlu mu?
Kural olarak zorunlu değildir; ancak şüpheli soruşturmanın her aşamasında müdafiin yardımından yararlanabilir (CMK m. 149/1) ve avukatın ifade süresince yanında olma hakkı engellenemez (CMK m. 149/3). Çocuklar ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar gibi kanunda sayılan hallerde ise müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir (CMK m. 150/2 ve 150/3).
Gözaltındaki yakınım için avukatın vekaletnameye ihtiyacı var mı?
Şüpheli, vekaletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir (CMK m. 154/1). Kanunda sayılan bazı suçlarda bu görüşme hakkı hakim kararıyla yirmi dört saat süreyle kısıtlanabilir ve bu süre içinde ifade alınamaz (CMK m. 154/2).
Avukat soruşturma dosyasını görebilir mi?
Müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerin örneğini harçsız alabilir (CMK m. 153/1). Kanunda sayılan suçlarda bu yetki hakim kararıyla kısıtlanabilir; ancak ifade tutanağı ve bilirkişi raporları kısıtlamanın dışındadır (CMK m. 153/2 ve 153/3).
Kendi avukatımı seçmezsem ne olur?
Müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan eden şüpheli veya sanığa istemi halinde müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/1). Görevlendirilen müdafi de baroya kayıtlı bir avukattır; seçim, avukatı ve işin kapsamını kendiniz belirleyip belirlemeyeceğinizle ilgilidir.
Suçtan zarar gören olarak avukat tutabilir miyim?
Evet. Ayrıca vekili bulunmayan mağdur; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m. 234/1-a-3).