Bu sayfanın kısa özeti
Sayfanın hukuki içeriğini saniyeler içinde okuyun; önemli noktalar ve somut ayrıntılar kısa bir özette toplansın.
Bu sayfa, insani ikamet izni için valiliğe verilecek dilekçenin örneğini ve kullanımını 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile Uygulama Yönetmeliğine göre açıklar. İnsani ikamet izni, m.46/1'de sayılan hallerde diğer ikamet izinlerinin şartları aranmadan, Genel Müdürlük onayıyla verilebilir; başvuru m.22/1-d uyarınca valiliğe yapılabilir ve işlemler valiliğin talebiyle başlatılır (Yönetmelik m.44/1). İzin alan yabancı yirmi iş günü içinde adres kaydı yaptırır (m.46/2); izinle uzun dönem ikamet iznine geçilemez (Yönetmelik m.26/8).
Bu özet genel bilgilendirme amacı taşır. Somut hukuki süreçler için birebir değerlendirme gerekir.
İnsani ikamet izni dilekçe örneği, Türkiye'de bulunan bir yabancının 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 46. maddesinde sayılan hallerden birine dayanarak valilikten insani ikamet izni istediği yazılı başvurudur. Bu izin, diğer ikamet izinlerinin şartları aranmadan verilebilen istisnai bir izindir; bu nedenle dilekçenin asıl görevi, hangi bende dayanıldığını ve bu durumun belgelerini açıkça ortaya koymaktır.
İnsani ikamet izni nedir ve hangi hallerde verilir?
İnsani ikamet izni, 6458 sayılı Kanunun 46. maddesinde sayılan hallerde, diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan, Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olmak kaydıyla ve Genel Müdürlüğün onayı alınarak valiliklerce verilebilen ve uzatılabilen ikamet iznidir (6458 m.46/1). Kanun "verilebilir" ifadesini kullandığı için izin, şartların varlığında dahi idarenin değerlendirmesine bağlıdır. Maddenin saydığı haller şunlardır:
"a) Çocuğun yüksek yararı söz konusu olduğunda, b) Haklarında sınır dışı etme veya Türkiye'ye giriş yasağı kararı alındığı halde, yabancıların Türkiye'den çıkışları yaptırılamadığında ya da Türkiye'den ayrılmaları makul veya mümkün görülmediğinde, c) 55 inci madde uyarınca yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınmadığında, ç) 53 üncü, 72 nci ve 77 nci maddelere göre yapılan işlemlere karşı yargı yoluna başvurulduğunda, d) Başvuru sahibinin ilk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderilmesi işlemlerinin devamı süresince, e) Acil nedenlerden dolayı veya ülke menfaatlerinin korunması ile kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından Türkiye'ye girişine ve Türkiye'de kalmasına izin verilmesi gereken yabancıların, ikamet izni verilmesine engel teşkil eden durumları sebebiyle diğer ikamet izinlerinden birini alma imkanı bulunmadığında, f) Olağanüstü durumlarda"
Sağlık ve tedavi gerekçesiyle insani ikamet izni
Yönetmelik, sınır dışı etme kararı alındıktan sonra Kanunun 55. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamında olduğu anlaşılan yabancılar, yani seyahati sağlık, yaş veya hamilelik nedeniyle riskli görülenler ile tedavisi süren ve gideceği ülkede tedavi imkanı bulunmayan ağır hastalar hakkında sınır dışı etme kararının uygulanmayacağını ve bu kişilere insani ikamet izni verileceğini düzenler (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.57/2). Bu değerlendirmeler herkes için ayrı yapılır (Yönetmelik m.57/4).
Çocuğun üstün yararı ve sınır dışı (deport) kararına karşı dava
Kanunun (a) bendindeki "çocuğun yüksek yararı" ölçütü, uygulamada çocuğun üstün yararı olarak da anılır; bu bende dayanan dilekçede çocuğun Türkiye'deki eğitim, sağlık ve aile bağlarının belgelerle gösterilmesi gerekir (6458 m.46/1-a). (ç) bendi ise 53. maddeye göre alınan sınır dışı etme kararına karşı yargı yoluna başvurulduğunda insani ikamet izni verilebileceğini düzenler (6458 m.46/1-ç); halk arasında deport olarak bilinen bu karara karşı dava, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde açılır (6458 m.53/3).
İnsan ticareti mağduru, geçici koruma ve mülteci durumları
İnsani ikamet izni, Kanunda ayrıca düzenlenen insan ticareti mağduru ikamet izninden farklıdır; insan ticareti mağduru ikamet izinlerinde de başvuru valiliğe yapılabilir (6458 m.22/1-e). Uluslararası koruma ve geçici koruma kapsamındaki kişilerin hukuki durumu ise ayrı rejimlere tabidir; Yönetmelik mültecilere, şartlı mültecilere, ikincil koruma statü sahiplerine, insani ikamet izni bulunanlara ve geçici korunanlara uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz (Yönetmelik m.26/8).
İnsani ikamet izni başvurusu nereye ve nasıl yapılır?
İnsani ikamet izni başvurusu, Türkiye içinden ilgili valiliğe yapılabilir. İkamet izni başvuruları kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluklara yapılır (6458 m.21/1); ancak Kanun, insani ikamet izinlerinde başvurunun istisnai olarak valiliklere de yapılabileceğini açıkça düzenler (6458 m.22/1-d).
Yönetmeliğe göre insani ikamet izni işlemleri Genel Müdürlüğün veya valiliğin talebi üzerine başlatılır (Yönetmelik m.44/1). Bu nedenle yabancının dilekçesi, valiliğin işlemi başlatmasını ve dosyayı Genel Müdürlüğün onayına sunmasını isteyen bir talep niteliğindedir. Dilekçede dayanılan bendin, olayların ve belgelerin açıkça gösterilmesi, valiliğin bu değerlendirmeyi yapabilmesi için gereklidir.
Gerekli belgeler
İnsani ikamet izni için resmi bir belge listesi bu sayfanın dayandığı Kanun ve Yönetmelik hükümlerinde yer almamaktadır. Dilekçeye kimlik veya pasaport örneğinin, varsa önceki ikamet izni belgelerinin ve dayanılan bende ait belgelerin eklenmesini tavsiye ederiz: sağlık gerekçesinde sağlık raporu ve tedavi belgeleri, çocuğun üstün yararında çocuğun nüfus ve okul kayıtları, sınır dışı etme kararına karşı davada dava dilekçesi ve dosya bilgisi. Vekille yürütülen başvurularda vekaletname örneği de eklenir.
Başvuru süresi ve geçerlilik süresi
6458 sayılı Kanunun 46. maddesi insani ikamet izni için ayrı bir başvuru süresi öngörmez; dayanılan hal ortaya çıktığında başvuru yapılabilir. İznin geçerlilik süresi Kanunda sabit değildir ve Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlıdır (6458 m.46/1). Genel kural olarak ikamet izni, altı ay içinde kullanılmaya başlanmadığında geçerliliğini kaybeder (6458 m.19/1).
İnsani ikamet izninde diğer ikamet izinlerinin şartları aranmaz (6458 m.46/1). Bu kural, başvuranın kimliğini ve dayandığı hali belgeleme yükünü ortadan kaldırmaz; dilekçeye eklenen belgeler değerlendirmenin temelini oluşturur.
İnsani ikamet izni dilekçe örneği
Aşağıdaki insani ikamet izni dilekçe örneği, valiliğe verilecek bir başvurunun bölümlerini gösterir: hitap, başvuran ve vekil bilgileri, konu, açıklamalar, hukuki sebepler, deliller, ekler ve sonuç ve istem. Köşeli parantez içindeki yerler başvurana göre doldurulur; açıklamalar bölümü dayanılan bende göre yeniden yazılır. Başka örnekler örnek hukuki dilekçeler sayfasında yer alır.
| BAŞVURAN | : | [Ad Soyad], [Uyruğu], [Yabancı kimlik numarası veya pasaport numarası], [Türkiye'deki adresi], [Telefon] |
| VEKİLİ | : | [Av. Ad Soyad], [Büro adresi] |
| KONU | : | 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 46. maddesinin birinci fıkrasının [(...)] bendi uyarınca insani ikamet izni verilmesi için işlemlerin başlatılması talebidir. |
1. Başvuran, [giriş tarihi] tarihinde Türkiye'ye giriş yapmış olup halen [ilçe/il] adresinde bulunmaktadır. Başvuranın Türkiye'deki kalışına ilişkin durumu şöyledir: [mevcut ya da sona ermiş ikamet izni, vize veya diğer kalış belgesi bilgisi].
2. Başvuran, 6458 sayılı Kanunun 46. maddesinin birinci fıkrasının [(...)] bendinde düzenlenen hal kapsamındadır. Bu bende ilişkin somut olgular şunlardır: [Dayanılan bende göre açıklama. Örneğin (ç) bendinde: hakkında alınan [tarih] tarihli sınır dışı etme kararına karşı [Mahkeme] [Esas No] sayılı dosya ile 6458 sayılı Kanunun 53. maddesi uyarınca yargı yoluna başvurulduğu. Örneğin (a) bendinde: başvuranın Türkiye'de birlikte yaşadığı [yaş] yaşındaki çocuğunun eğitim, sağlık ve aile bağları bakımından yüksek yararının başvuranın Türkiye'de kalmasını gerektirdiği.]
3. İlgili hüküm, insani ikamet izninin "diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan" verilebileceğini düzenlemektedir. Başvuranın diğer ikamet izinlerinin şartlarını taşımaması bu nedenle başvurunun değerlendirilmesine engel değildir.
4. 6458 sayılı Kanunun 22. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca insani ikamet izinlerinde başvuru valiliğe yapılabilmektedir. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 44. maddesinin birinci fıkrası uyarınca insani ikamet izni işlemleri valiliğin talebi üzerine de başlatılabildiğinden, işlemlerin başlatılarak dosyanın Genel Müdürlüğün onayına sunulması talep edilmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 22/1-d, 46; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 44 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Pasaport veya kimlik belgesi örneği, [dayanılan bende ilişkin belgeler: dava dilekçesi ve dosya bilgisi, sağlık raporu, çocuğun okul ve nüfus kayıtları gibi], [varsa] önceki ikamet izni belgeleri ve her türlü yasal delil.
EKLER: 1. [Pasaport veya kimlik belgesi örneği], 2. [Dayanılan bende ilişkin belge], 3. [Varsa vekaletname örneği].
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; 6458 sayılı Kanunun 46. maddesinin birinci fıkrasının [(...)] bendi uyarınca başvurana insani ikamet izni verilmesi için işlemlerin başlatılarak dosyanın Genel Müdürlüğün onayına sunulmasına, aksi kanaatte olunması durumunda başvuru hakkında verilecek kararın gerekçesiyle birlikte tarafıma tebliğ edilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih]
Bu dilekçe örneği Word ve PDF biçiminde indirilebilmektedir.
Örnek dilekçe metni nasıl doldurulur?
Dilekçenin doldurulmasında en önemli adım, 46. maddenin birinci fıkrasındaki bentlerden hangisine dayanıldığının seçilmesidir; açıklamalar, deliller ve talep bu seçime göre kurulur. Aşağıdaki sıranın izlenmesini tavsiye ederiz:
- Hitapta başvurunun yapılacağı ilin valiliği yazılır (6458 m.22/1-d).
- Başvuranın adı, uyruğu, yabancı kimlik numarası veya pasaport numarası ve Türkiye'deki adresi eksiksiz yazılır; vekil varsa vekil bilgileri eklenir.
- Konu bölümünde dayanılan bent harfiyle gösterilir; birden fazla bent varsa her biri ayrı ayrı yazılır.
- Açıklamalar bölümünde seçilen bende ait somut olgular tarih ve belge numaralarıyla anlatılır; genel ifadeler yerine olayın kendisi yazılır.
- Deliller ve ekler bölümünde açıklamalarda anılan her olgunun belgesi listelenir.
- Sonuç ve istem bölümünde asıl talep ile kademeli talep yazılır; dilekçe tarih atılarak imzalanır ve teslim alındığına ilişkin belge saklanır.
Sınır dışı etme kararına karşı yargı yoluna başvurulmuşsa (6458 m.46/1-ç), insani ikamet izni başvurusu dava süresinin yerine geçmez. Sınır dışı etme kararına karşı dava, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde açılır (6458 m.53/3); dilekçede bu davanın mahkemesi ve esas numarası gösterilmelidir.
İnsani ikamet izni verildikten sonra yükümlülükler
İnsani ikamet izni alan yabancılar, iznin veriliş tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır (6458 m.46/2, Yönetmelik m.44/5). Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtları, Nüfus Hizmetleri Kanununda tanımlanan yabancılar kütüğünde elektronik ortamda tutulur (5490 m.3/1-çç). İzin süresince valilik, iznin dayanağı olan şartların devam edip etmediğini resen değerlendirir (Yönetmelik m.44/2).
- İzin, verilmesini zorunlu kılan şartlar ortadan kalktığında Bakanlığın onayı alınarak valiliklerce iptal edilir ve uzatılmaz (6458 m.47/1); valilik bu kararı ikamet izni süresi bitmeden en geç on beş gün önce yabancıya bildirir (Yönetmelik m.44/2).
- İnsani ikamet iznine sahip olanlar, izin süresi içinde uzun dönem ikamet izni hariç olmak üzere şartlarını taşıdıkları diğer ikamet izinlerinden birine, örneğin kısa dönem ikamet iznine başvurabilir (Yönetmelik m.44/3); kısa dönem ve uzun dönem ayrımı bu nedenle insani ikamet izni sahibi için önemlidir.
- İnsani ikamet izni ile geçirilen süreler, Kanunda öngörülen ikamet izni sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz ve insani ikamet izni bulunanlara uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmaz (Yönetmelik m.44/4, m.26/8).
Harç ve değerli kağıt, önceki ikamet ihlali
İnsani ikamet izinleri Harçlar Kanunu hükümlerine tabidir; insani ikamet izni şartlarının oluşması halinde daha önce ikamet süresinin ihlali nedeniyle hesaplanan harcın ödenmemiş olması izne engel teşkil etmez (Yönetmelik m.44/6). Değerli kağıt bedeli ve güncel harç tutarları bu sayfada okunmadığı için yazılmamıştır.
Yabancılar hukukuna ilişkin diğer dilekçe örnekleri yabancılar hukuku örnek dilekçeleri sayfasında yer almaktadır.
Ret kararına itiraz, idare mahkemesi ve ikamet izni iptali
İkamet izni başvurusunun reddine ilişkin işlemler ilgiliye tebliğ edilir (6458 m.21/6); insani ikamet izninin iptali veya uzatılmaması kararı da yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir (Yönetmelik m.44/7). Bu kararlar idari işlem niteliğindedir ve idari yargı denetimine tabidir.
İdari yargıda dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (2577 m.7/1, 7/2-a). Ret, iptal veya uzatmama kararı tebliğ edildiğinde, sürenin hangi hükme göre işlediğinin tebliğ belgesi üzerinden ayrıca değerlendirilmesini ve tebliğ tarihinin kayıt altına alınmasını tavsiye ederiz.
Vekil ve avukat ile başvuru
Ret, iptal veya uzatmama kararları yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir (Yönetmelik m.44/7). Başvurunun avukat aracılığıyla yürütülmesi halinde dilekçenin künye bölümüne vekil bilgileri yazılır ve vekaletname örneği eklenir; tebligatın avukata yapılması, dava süresinin izlenmesini kolaylaştırır.
İnsani ikamet izni başvurularında en sık görülen eksiklik, dilekçenin hangi bende dayandığını göstermeden genel bir "Türkiye'de kalma" talebiyle verilmesidir. Kanun izni takdire bağladığından, valiliğin önüne somut bir bent, bu bende uyan olgular ve bu olguların belgeleri konulmalıdır. Sınır dışı etme kararı bulunan durumlarda ise önce yedi günlük dava süresinin korunması, ardından insani ikamet izni talebinin değerlendirilmesi tarafımızca tavsiye edilir.
İnsani ikamet izni başvurusu, sınır dışı etme kararına karşı dava ve ikamet izni ret kararlarına itiraz süreçlerinde hukuki destek almak isteyenler, YBS Hukuk bürosunun Adana yabancılar hukuku avukatı sayfasından yabancılar hukuku hizmetlerimizi inceleyebilir.
İnsani İkamet İzni Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
İnsani ikamet izni başvurusu nereye yapılır?
İkamet izni başvuruları kural olarak konsolosluklara yapılır; insani ikamet izinlerinde ise başvuru istisnai olarak valiliğe de yapılabilir (6458 sayılı Kanun m.21/1, m.22/1-d).
İnsani ikamet izni hangi hallerde verilir?
Çocuğun yüksek yararı, sınır dışı etme veya giriş yasağına rağmen çıkışın yaptırılamaması, 55. madde uyarınca sınır dışı etme kararı alınmaması, sınır dışı etme ve bazı uluslararası koruma işlemlerine karşı yargı yoluna başvurulması, ilk iltica ülkesine veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderme işlemlerinin sürmesi, acil nedenler ve olağanüstü durumlarda verilebilir (6458 sayılı Kanun m.46/1).
İnsani ikamet izni için diğer ikamet izinlerinin şartları aranır mı?
Hayır. Kanun, insani ikamet izninin diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan verilebileceğini düzenler. Ancak izin takdire bağlıdır ve Genel Müdürlüğün onayı alınarak verilir (6458 sayılı Kanun m.46/1).
İnsani ikamet izni dilekçesine hangi belgeler eklenir?
Resmi bir belge listesi bu sayfada okunmamıştır. Kimlik veya pasaport örneği ile dayanılan bendi gösteren belgelerin, örneğin dava bilgisi, sağlık raporu ya da çocuğun okul ve nüfus kayıtları gibi belgelerin eklenmesini tavsiye ederiz.
İnsani ikamet izni alan kişi adres kaydı yaptırmak zorunda mı?
Evet. İnsani ikamet izni alan yabancılar, iznin veriliş tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır (6458 sayılı Kanun m.46/2).
İnsani ikamet izninden uzun dönem ikamet iznine geçilebilir mi?
Hayır. İnsani ikamet izni bulunanlara uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmaz ve bu izinle geçirilen süreler ikamet izni sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz (Uygulama Yönetmeliği m.26/8, m.44/4).
İnsani ikamet izni iptal edilebilir mi?
Evet. İznin verilmesini zorunlu kılan şartlar ortadan kalktığında, Bakanlığın onayı alınarak valiliklerce iptal edilir ve uzatılmaz (6458 sayılı Kanun m.47/1). Valilik bu kararı ikamet izni süresi bitmeden en geç on beş gün önce bildirir (Uygulama Yönetmeliği m.44/2).
Sınır dışı etme kararına dava açan kişi insani ikamet izni isteyebilir mi?
Kanun, 53. maddeye göre yapılan işlemlere karşı yargı yoluna başvurulduğunda insani ikamet izni verilebileceğini düzenler (6458 sayılı Kanun m.46/1-ç). Bu talep, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde açılması gereken davanın yerine geçmez (6458 sayılı Kanun m.53/3).
İnsani ikamet izni ret kararına karşı ne yapılır?
Ret kararı ilgiliye tebliğ edilir (6458 sayılı Kanun m.21/6) ve idari yargı denetimine tabidir. Özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemesinde dava açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden başlayarak altmış gündür (2577 sayılı Kanun m.7).
