Bu sayfanın kısa özeti
Sayfanın hukuki içeriğini saniyeler içinde okuyun; önemli noktalar ve somut ayrıntılar kısa bir özette toplansın.
Bu sayfa, idarenin eylem veya işleminden zarar gören kişinin idare mahkemesinde açacağı tam yargı davası için sıfırdan hazırlanmış bir örnek dilekçe ve kullanım açıklaması sunar. Tam yargı davası, kişisel hakları idari eylem veya işlemle doğrudan zarar görenlerce açılır (İYUK m.2/1-b). Dilekçede taraflar, konu, sebepler, deliller, yazılı bildirim tarihi ve uyuşmazlık konusu miktar yazılır (İYUK m.3). Dava süresi altmış gündür; işlemden doğan zararda İYUK m.12, eylemden doğan zararda bir yıl ve beş yıllık sürelerle önce idareye başvuru öngören İYUK m.13 uygulanır.
Bu özet genel bilgilendirme amacı taşır. Somut hukuki süreçler için birebir değerlendirme gerekir.
Bu sayfada, idarenin eylem veya işleminden zarar gören kişinin idare mahkemesinde açacağı tazminat davası için sıfırdan hazırlanmış bir tam yargı davası dilekçe örneği ile dilekçenin nasıl doldurulacağına ilişkin açıklamalar yer alır. Tam yargı davası dilekçesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 3. maddesinde sayılan unsurları içermeli ve 7. maddedeki dava açma süresi içinde verilmelidir.
Tam yargı davası nedir?
Tam yargı davası, idarenin eylem veya işlemi nedeniyle kişisel hakkı doğrudan zarar gören kişinin, bu zararın idarece giderilmesini istediği idari dava türüdür. Kanun dava türlerini sayarken tam yargı davasını şöyle tanımlar:
"İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"
Tam yargı davasının anayasal dayanağı, Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasıdır: "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." İptal davasında işlemin hukuka aykırılığı nedeniyle ortadan kaldırılması istenirken, tam yargı davasında zararın parayla karşılanması istenir. İdari yargı yetkisi idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlıdır; idare mahkemeleri yerindelik denetimi yapamaz (İYUK m.2/2).
Tam yargı davası dilekçe örneği
Aşağıdaki tam yargı davası dilekçe örneği, bir idari eylem nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini için idareye yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine açılan davaya göre kurulmuştur. Örnek dilekçe metni ölüm veya yaralanma gibi kişisel zararlara da uyarlanabilir; köşeli parantez içindeki yerler somut dosyaya göre doldurulur ve açıklamalar bölümündeki olaylar ve hukuki değerlendirme her dosyada yeniden yazılır.
| DAVACI | : | [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [T.C. kimlik numarası], [Adres] |
| VEKİLİ | : | [Av. Ad Soyad], [Büro adresi] |
| DAVALI | : | [Davalı idarenin adı], [Adres] |
| DAVA KONUSU MİKTAR | : | [Tutar] TL maddi tazminat ve [Tutar] TL manevi tazminat, toplam [Tutar] TL |
| İDAREYE BAŞVURU TARİHİ | : | [Başvuru tarihi] |
| RET İŞLEMİNİN YAZILI BİLDİRİM TARİHİ | : | [Tebliğ tarihi] (cevap verilmemişse: başvurudan itibaren otuz günlük sürenin bittiği tarih) |
| KONU | : | [Olay tarihi] tarihinde meydana gelen [idari eylemin kısa tanımı] nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın, yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemidir. |
1. Müvekkil, [olay tarihi] tarihinde [olay yeri] adresinde, davalı idarenin [sorumlu olduğu hizmetin adı] hizmetinin [kusurlu işleyişinin kısa tanımı] sonucu [zararın niteliği] zarara uğramıştır.
2. Olay, davalı idarenin sorumluluğundaki [hizmet alanı] alanında meydana gelmiştir. Zarar ile idarenin eylemi arasındaki illiyet bağı [tutanak, rapor ve tanık beyanları] ile sabittir.
3. Müvekkil, eylemi [öğrenme tarihi] tarihinde öğrenmiş ve 2577 sayılı İYUK m.13/1 uyarınca bir yıllık süre içinde, [başvuru tarihi] tarihli dilekçesiyle davalı idareye başvurarak zararının giderilmesini istemiştir. Başvuru [ret tarihi] tarihli işlemle reddedilmiş, bu işlem [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilmiştir. Dava, tebliği izleyen günden itibaren altmış günlük süre içinde açılmaktadır (İYUK m.7/1, 13/1).
4. Müvekkilin maddi zararı [tedavi giderleri, iş göremezlik, eşya hasarı gibi kalemler] olarak [Tutar] TL'dir; kesin tutar bilirkişi incelemesiyle belirlenecektir. Müvekkil ayrıca olay nedeniyle ciddi elem ve üzüntü yaşamış olup [Tutar] TL manevi tazminat talep edilmektedir.
5. Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmüne yer verilmiştir. Davalı idarenin hizmeti gereği gibi yürütmemesi nedeniyle doğan zararın tazmini gerekmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER: Anayasa m.125; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, 3, 7, 12, 13 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: İdareye başvuru dilekçesi ve ret işlemi, olay tutanağı, [rapor, fatura, fotoğraf], tanık beyanları, bilirkişi incelemesi, keşif ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan ve Mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerle; [Tutar] TL maddi tazminatın ve [Tutar] TL manevi tazminatın [faiz başlangıç tarihi] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsiline, aksi kanaatte olunması durumunda maddi zararın bilirkişi incelemesiyle belirlenecek tutarı üzerinden tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Bu dilekçe örneği Word ve PDF biçiminde indirilebilmektedir.
Bu örnek dilekçe genel bir kalıptır. Davacının zararı, olayın idari eylem mi yoksa idari işlem kaynaklı mı olduğu ve sürelerin nasıl işlediği her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir; dilekçeler ilk incelemede süre aşımı yönünden de incelenir ve süre aşımı görülürse davanın reddine karar verilir (İYUK m.14/3-e, 15/1-b).
Tam yargı davası dilekçesinde bulunması gereken bilgiler
İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır (İYUK m.3/1). Dilekçede gösterilmesi gereken bilgiler kanunda tek tek sayılmıştır ve tam yargı davası için uyuşmazlık konusu miktar ayrıca zorunludur.
"Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar, (...) Gösterilir."
- Hitap: davanın açılacağı idare mahkemesi başkanlığı,
- Taraflar: davacının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi; varsa vekilin adı ve adresi; davalı idarenin adı ve adresi,
- Uyuşmazlık konusu miktar: maddi ve manevi tazminat tutarları ayrı ayrı,
- Yazılı bildirim tarihi: ret işleminin tebliğ tarihi ya da cevapsızlıkta otuz günlük sürenin bittiği tarih,
- Konu, sebepler ve deliller: zararın nasıl doğduğu, idarenin eylem veya işlemiyle bağı ve dayanılan belgeler; delil ve ispat yönünden davanın dayandığı delillerin dilekçede gösterilmesi kanuni zorunluluktur (İYUK m.3/2-b),
- İmza: davacının ya da vekilinin imzası.
Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir; dilekçe ile ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur (İYUK m.3/3). İdareye yapılan başvuru dilekçesi ile ret yazısının dilekçeye eklenmesini tavsiye ederiz; çünkü süre hesabı bu belgelerdeki tarihlerden yapılır. Dilekçe m.3'e uygun değilse, otuz gün içinde kanuna uygun biçimde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere reddedilir; yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa dava reddedilir (İYUK m.15/1-d, 15/5).
Tam yargı davası açma süresi
Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7/1, 7/2-a). Tam yargı davasında sürenin ne zaman başladığı, zararın bir idari işlemden mi yoksa bir idari eylemden mi doğduğuna göre değişir.
| Durum | Süre ve başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel dava açma süresi (idare mahkemesi) | Altmış gün; yazılı bildirimi izleyen günden | İYUK m.7/1, 7/2-a |
| İdari eylemden doğan zarar: idareye başvuru | Öğrenmeden itibaren bir yıl, her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl | İYUK m.13/1 |
| Başvurunun reddi | Ret işleminin tebliğini izleyen günden itibaren dava süresi içinde | İYUK m.13/1 |
| Başvuruya cevap verilmemesi | Otuz günlük sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde | İYUK m.13/1 |
| Önce iptal davası açılmışsa | İptal kararının ya da kanun yolu kararının tebliğinden veya işlemin icrasından itibaren dava süresi içinde | İYUK m.12 |
İdari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başlaması Anayasada da güvence altındadır (Anayasa m.125/3). Sürenin son günü resmi tatile denk geliyorsa ya da tebliğ tarihi tartışmalıysa, dilekçenin sürenin son gününe bırakılmamasını tavsiye ederiz.
Doğrudan dava ve idareye başvuru yolu
Tam yargı davasında izlenecek yol, zararın kaynağına göre belirlenir: zarar bir idari işlemden doğmuşsa İYUK m.12, bir idari eylemden doğmuşsa İYUK m.13 uygulanır.
İdari işlemden doğan zarar: İYUK m.12
Hakları bir idari işlemle ihlal edilen kişi, doğrudan tam yargı davası açabilir, iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir ya da önce iptal davası açıp bu davanın karara bağlanması üzerine kararın tebliğinden veya işlemin icrasından itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilir.
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
Kanunun 11. maddesine göre idari dava açılmadan önce, işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11/1, 11/2).
İdari eylemden doğan zarar: idareye ön başvuru ve 30 gün cevap süresi (İYUK m.13)
İdari eylemden hakları ihlal edilen kişi, dava açmadan önce ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemek zorundadır. Bu başvuru, eylemin yazılı bildirim üzerine veya başka bir yolla öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. İstek kısmen veya tamamen reddedilirse ret işleminin tebliğini izleyen günden, otuz gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir (İYUK m.13/1). Görevli olmayan adli yargıda açılan tam yargı davası görev yönünden reddedilmişse, sonradan idari yargıda açılacak davada idareye başvurma şartı aranmaz (İYUK m.13/2).
Görevli ve yetkili idare mahkemesi: tam yargı davası nerede açılır?
İdari sözleşmelerden doğanlar dışındaki tam yargı davalarında yetkili mahkeme kanunda sırayla belirlenmiştir: önce zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkeme, zarar bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin bir eyleminden doğmuşsa hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer, diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m.36).
Kanunda veya özel kanunlarda yetkili mahkeme gösterilmemişse, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir ve idari yargıda yetki kamu düzenindendir (İYUK m.32). Dilekçe örneğindeki "[ŞEHİR]" yer tutucusu bu kurallara göre doldurulur.
Maddi ve manevi tazminat miktarı sonradan artırılabilir mi?
Evet. Tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir (İYUK m.16/4).
"Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir."
Bu imkan bir kez kullanılabildiği için, maddi zararın kesin tutarı bilirkişi incelemesiyle belli olduktan sonra artırma dilekçesinin verilmesini tavsiye ederiz. Örnek dilekçedeki maddi tazminat tutarının bilirkişi incelemesine bağlanması bu nedenledir.
Tam yargı davasında verilen karara itiraz: istinaf yolu
İdare mahkemesinin kararına karşı, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Ancak konusu kanunda gösterilen parasal sınırı geçmeyen tam yargı davalarında idare mahkemesinin kararları kesindir ve bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz (İYUK m.45/1). Bölge idare mahkemelerinin İYUK m.46'ya göre temyize açık olmayan kararları kesindir (İYUK m.45/6).
Dilekçeyi hazırlarken sık yapılan hatalar
- İdari eylemden doğan zararda idareye ön başvuru yapmadan doğrudan dava açmak (İYUK m.13/1).
- Dilekçede uyuşmazlık konusu miktarı göstermemek ya da maddi ve manevi tazminatı ayırmamak (İYUK m.3/2-d).
- Yazılı bildirim tarihini yazmamak ve ret işlemini dilekçeye eklememek (İYUK m.3/2-c, 3/3).
- Altmış günlük dava açma süresini ret işleminin tebliğinden değil, başka bir tarihten hesaplamak (İYUK m.7, 13/1).
- Talebi yalnız işlemin iptaliyle sınırlamak ve zararın tazminini istememek; işlemden doğan zararda iptal ve tam yargı istemleri birlikte de ileri sürülebilir (İYUK m.12).
İdare hukukuna ilişkin diğer dilekçe örnekleri idare hukuku örnek dilekçeleri sayfasında yer almaktadır.
Tam yargı davasında hukuki destek
Tam yargı davası; doğru yolun seçilmesi, sürelerin hesabı ve zararın belgelenmesi bakımından dikkat isteyen bir davadır. Dosyanızın YBS Hukuk bürosu tarafından incelenmesini isterseniz Adana idare hukuku avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer örnek dilekçeler için örnek hukuki dilekçeler sayfasını inceleyebilirsiniz.
Madde metinlerinin tamamı için İdari Yargılama Usulü Kanununun resmi metni ve Anayasanın resmi metni incelenebilir.
Tam yargı davası dilekçesi hakkında sık sorulan sorular
Tam yargı davası dilekçesi hangi mahkemeye verilir?
İdari davalar Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır (İYUK m.3/1). İdarenin eylem veya işleminden doğan tazminat istemleri için dilekçe idare mahkemesi başkanlığına hitaben yazılır.
Tam yargı davası dilekçesinde neler yazılmalıdır?
Taraflar ve vekilin adı, adresi ve T.C. kimlik numarası; davanın konusu, sebepleri ve delilleri; davaya konu işlemin yazılı bildirim tarihi ve tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar yazılır (İYUK m.3/2).
Tam yargı davası açma süresi ne kadardır?
Özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7/1, 7/2-a).
İdari eylemden doğan zarar için önce idareye başvurmak gerekir mi?
Evet. İdari eylemden hakları ihlal edilenler dava açmadan önce, eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmalıdır (İYUK m.13/1).
İdare başvuruya cevap vermezse ne olur?
İstek hakkında otuz gün içinde cevap verilmezse, bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir (İYUK m.13/1).
İptal davası ile tam yargı davası birlikte açılabilir mi?
Evet. Hakları bir idari işlemle ihlal edilenler doğrudan tam yargı davası, iptal ve tam yargı davalarını birlikte ya da önce iptal davası açıp kararın tebliğinden veya işlemin icrasından itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilir (İYUK m.12).
Tam yargı davasında tazminat miktarı artırılabilir mi?
Evet. Dava dilekçesinde belirtilen miktar, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir (İYUK m.16/4).
Tam yargı davası hangi yerdeki idare mahkemesinde açılır?
Sırasıyla zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkeme, zarar bir hizmetten veya idarenin eyleminden doğmuşsa hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer, diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m.36).
Dilekçe eksik verilirse dava reddedilir mi?
Dilekçe kanuna uygun değilse otuz gün içinde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere reddedilir; yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa dava reddedilir (İYUK m.15/1-d, 15/5).
