Bu sayfanın kısa özeti
Sayfanın hukuki içeriğini saniyeler içinde okuyun; önemli noktalar ve somut ayrıntılar kısa bir özette toplansın.
1. İtiraz, istinaf ve idari başvuru ayrı yollardır; hukuk mahkemesinin nihai kararına karşı yol istinaftır (HMK m.341/1). 2. Ceza yargılamasında hakim ve mahkeme kararlarına itiraz, kararı öğrenmeden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır (CMK m.268/1). 3. Karşı taraf dinlenmeden verilen ihtiyati tedbire bir hafta içinde kararı veren mahkemeye itiraz edilir ve itiraz sebepleri ile deliller dilekçede gösterilir (HMK m.394/2, 394/4). 4. Ödeme emrine itiraz yedi gün, idari para cezasına başvuru on beş gündür (İİK m.62, KK m.27/1). 5. Ceza yargılamasında merciin itiraz üzerine verdiği karar kesindir (CMK m.271/4).
Bu özet genel bilgilendirme amacı taşır. Somut hukuki süreçler için birebir değerlendirme gerekir.
İtiraz dilekçesi, bir karara ya da işleme karşı kanunun açıkça tanıdığı hallerde, kanunun gösterdiği süre içinde ve kanunun gösterdiği yere verilen dilekçedir; bu sayfadaki itiraz dilekçesi örneği de bu kurala göre hazırlanmıştır. Ceza yargılamasında hakim ve mahkeme kararlarına itirazın genel süresi iki haftadır (CMK m.268/1), hukuk mahkemesinde karşı taraf dinlenmeden verilen ihtiyati tedbire itiraz süresi bir haftadır (HMK m.394/2), ödeme emrine itiraz ise yedi gün içinde icra dairesine yapılır (İİK m.62). Bu sayfa, hangi karara hangi yolun işlediğini, dilekçenin nasıl yazıldığını ve itiraz üzerine ne olacağını kanun metnine dayanarak anlatır.
İtiraz dilekçesi örneği: mahkeme kararına itiraz
Aşağıdaki örnek, bir hukuk mahkemesinin karşı taraf dinlenmeden verdiği ihtiyati tedbir kararına, tedbirin şartları, mahkemenin yetkisi ve teminat yönünden itiraz için hazırlanmıştır. Bu karar türünde kanun itiraz sebeplerini açıkça saydığı için örnek, mahkeme kararına itiraz dilekçesinin nasıl bölümlere ayrıldığını da gösterir. Köşeli parantez içindeki alanları kendi dosyanıza göre doldurun; size uymayan itiraz sebebini başlığıyla birlikte metinden çıkarın. Metni Word ya da PDF olarak indirip düzenleyebilirsiniz.
| DOSYA NO | : | [YIL/NUMARA] [Esas ya da Değişik İş] |
| İTİRAZ EDEN | : | [AD SOYAD] (T.C. Kimlik No: [TC KİMLİK NO]) [ADRES] |
| TEDBİR TALEP EDEN | : | [AD SOYAD ya da UNVAN] [ADRES] |
| İTİRAZ EDİLEN KARAR | : | Sayın Mahkemenizin [GG/AA/YYYY] tarihli ve [YIL/NUMARA] sayılı, tarafım dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir kararı |
TEDBİRİN UYGULANDIĞI ya da UYGULAMA TUTANAĞININ TEBLİĞ EDİLDİĞİ TARİH : [GG/AA/YYYY]
KONU : Tarafım dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir kararına, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 394. maddesi uyarınca tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin itirazımın sunulmasından ibarettir.
Tedbir talep eden tarafından [TALEBİN KONUSU] hakkında yapılan talep üzerine Sayın Mahkemenizce [GG/AA/YYYY] tarihinde, tarafım dinlenmeden [TEDBİRİN TÜRÜ VE KAPSAMI] şeklinde ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. Karar [GG/AA/YYYY] tarihinde uygulanmış, uygulama tutanağı tarafıma [GG/AA/YYYY] tarihinde tebliğ edilmiştir. Aşağıda açıklanan nedenlerle tedbir kararının kaldırılması gerekmektedir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 394. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ihtiyati tedbirin uygulanması sırasında hazır bulunmayan karşı taraf, uygulamaya ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Uygulama sırasında hazır bulunmadığım ve tutanak tarafıma [GG/AA/YYYY] tarihinde tebliğ edildiği için itirazım süresi içinde Sayın Mahkemenize sunulmaktadır. [Uygulama sırasında hazır bulunduysanız bu paragrafta sürenin uygulama tarihinden başladığını yazın.]
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389. maddesinin birinci fıkrasına göre ihtiyati tedbir, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde verilebilir. Aynı Kanun'un 390. maddesinin üçüncü fıkrası, tedbir talep eden tarafın dayandığı tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmesini ve davanın esası yönünden kendi haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesini zorunlu tutmaktadır.
Somut olayda [TEDBİR TALEP EDENİN DAYANDIĞI GEREKÇENİN ÖZETİ]. Oysa [AÇIKLAMA 1: Mevcut durumda hakkın elde edilmesini zorlaştıracak bir değişme tehlikesinin bulunmadığını gösteren olgular]. Ayrıca [AÇIKLAMA 2: Tedbir talep edenin haklılığını yaklaşık olarak dahi ispat edemediğini gösteren belge ve olgular]. Bu durumda kanunun aradığı şartlar oluşmadan tedbir kararı verilmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 390. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ihtiyati tedbir, dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden, dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir. [AÇIKLAMA 3: Esas hakkında yetkili mahkemenin hangi yer mahkemesi olduğu ve nedeni.] [Mahkemenin yetkisine itirazınız yoksa bu başlığı metinden çıkarın.]
TEMİNAT ALINMADAN ya da YETERSİZ TEMİNATLA TEDBİR KARARI VERİLMESİ KANUNA AYKIRIDIR.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 392. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ihtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır; mahkeme teminat alınmamasına ancak kanunda sayılan hallerde ve gerekçesini açıkça belirterek karar verebilir. Kararda [TEMİNAT ALINMADIĞI ya da BELİRLENEN TEMİNATIN TUTARI] görülmekte olup tedbirin uygulanması nedeniyle uğrayabileceğim zarar [AÇIKLAMA 4: Muhtemel zararın niteliği ve büyüklüğü] karşısında bu durum kanuna aykırıdır.
HUKUKİ SEBEPLER : 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389, 390, 392, 394
HUKUKİ DELİLLER : 1. İhtiyati tedbir kararı ve uygulama tutanağı ile tebliğ belgesi (EK-1) 2. [İTİRAZA DAYANAK BELGE] (EK-2) 3. Sayın Mahkemenizin [YIL/NUMARA] sayılı dosyası 4. Her türlü yasal delil
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;
İTİRAZIMIN KABULÜ ile Sayın Mahkemenizin [GG/AA/YYYY] tarihli ve [YIL/NUMARA] sayılı ihtiyati tedbir kararının KALDIRILMASINA,
Sayın Mahkemenizce aksi kanaatte olunması durumunda, tedbir kararının [KAPSAMININ DARALTILMASI ya da TEMİNAT TUTARININ ARTIRILMASI] suretiyle DEĞİŞTİRİLMESİNE,
karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [GG/AA/YYYY]
EK-1 : İhtiyati tedbir kararı, uygulama tutanağı ve tebliğ belgesi
EK-2 : [İtiraza dayanak belge]
Bu dilekçe örneği Word ve PDF biçiminde indirilebilmektedir.
İtiraz dilekçesi matbu örneği: boş kalıp, Word ve PDF
Her itiraz yolunun kendi kanunu, süresi ve mercii vardır; ancak dilekçenin iskeleti çoğu zaman aynıdır. Aşağıdaki boş kalıp, hangi karara itiraz ettiğinizden bağımsız olarak doldurulacak alanları gösterir. Hitap satırına dilekçenin verileceği mahkeme, hakimlik, icra dairesi ya da idari makamın tam adını, hukuki sebepler satırına ise itiraz yolunu düzenleyen kanun maddesini yazın. Yukarıdaki örneğin Word ve PDF dosyası indirilebilir; itiraz dilekçesi örneği Word dosyası üzerinde düzenleme yaptıktan sonra metni UYAP'a UDF olarak vermek istiyorsanız, metni UYAP Doküman Editörü'ne aktarıp orada kaydetmeniz gerekir.
[KARARI VEREN ya da İTİRAZI İNCELEYECEK MERCİİN TAM ADI]
DOSYA ya da KARAR NO: [YIL/NUMARA]
İTİRAZ EDEN: [AD SOYAD], [ADRES]
VEKİLİ: [Varsa vekilin adı ve adresi]
KARŞI TARAF: [Varsa karşı tarafın adı ya da kurumun adı]
İTİRAZ EDİLEN KARAR ya da İŞLEM: [GG/AA/YYYY] tarihli ve [YIL/NUMARA] sayılı [KARARIN ya da İŞLEMİN ADI]
TEBLİĞ ya da ÖĞRENME TARİHİ: [GG/AA/YYYY]
KONU: [KARARIN ADI]'na [İTİRAZ YOLUNU DÜZENLEYEN KANUN VE MADDE] uyarınca itirazımın sunulmasından ibarettir.
AÇIKLAMALAR
[İTİRAZIN SÜRESİNDE VE YETKİLİ MERCİE YAPILDIĞINA İLİŞKİN AÇIKLAMA]
[AÇIKLAMA 1: Kararın hangi yönden hukuka aykırı olduğu]
[AÇIKLAMA 2: Dayanılan belge ve delillerin neyi gösterdiği]
HUKUKİ SEBEPLER :
1. [İTİRAZ YOLUNU DÜZENLEYEN KANUN VE MADDE]
HUKUKİ DELİLLER :
1. [İtiraz edilen karar ve tebliğ belgesi] (EK-1)
2. [Diğer belge] (EK-2)
3. Her türlü yasal delil
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle İTİRAZIMIN KABULÜ ile [KARARIN KALDIRILMASINA ya da DEĞİŞTİRİLMESİNE], [Varsa kademeli talep: aksi kanaatte olunması durumunda ...] karar verilmesini arz ve talep ederim. [GG/AA/YYYY]
İtiraz Eden
[AD SOYAD]
İmza
EKLER :
EK-1 : [İtiraz edilen karar ve tebliğ belgesi]
EK-2 : [Diğer belge]
İtiraz dilekçesi nedir, istinaf ve başvurudan farkı nedir?
Gündelik dilde bir karara karşı yapılan her başvuru "itiraz" diye anılır; kanunlarda ise itiraz, istinaf, temyiz ve idari başvuru ayrı yollardır ve her birinin süresi farklıdır. Yanlış yolu seçmek ya da doğru yolun süresini kaçırmak, kararın kesinleşmesine yol açabilir. Bu yüzden dilekçeyi yazmadan önce kararın türünü ve hangi kanun yoluna tabi olduğunu belirlemek gerekir.
Ceza muhakemesinde itiraz, kural olarak hakim kararlarına karşı işler; mahkeme kararlarına karşı itiraz ise ancak kanunun gösterdiği hallerde mümkündür.
"(1) Hakim kararları ile kanunun gösterdiği hallerde, mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir."
Hukuk yargılamasında ise ilk derece mahkemesinin nihai kararlarına karşı yol istinaftır (HMK m.341/1-a). Aynı madde, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları bakımından itiraz ile istinafın sırasını da gösterir: karşı tarafın yokluğunda verilen tedbir kararına önce itiraz edilir, itiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna gidilir (HMK m.341/1-b). Kısacası mahkemenin davayı sona erdiren kararına itiraz dilekçesi değil istinaf dilekçesi verilir; istinaf dilekçesi ve diğer usul dilekçeleri için usul hukuku örnek dilekçeleri sayfamıza bakabilirsiniz.
İdari işlemlerde ise "itiraz" çoğu zaman, dava açmadan önce idareye yapılan başvurudur. İdari Yargılama Usulü Kanunu, ilgililerin idari dava açılmadan önce işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini ya da yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan, dava açma süresi içinde isteyebileceğini öngörür (İYUK m.11/1). Sınav sonucu, not ya da benzeri idari kararlara karşı yazılan itiraz dilekçeleri çoğu zaman bu türdendir; ilgili kurumun kendi mevzuatında ayrı bir itiraz süresi bulunabileceğinden işlemin altındaki açıklamayı da okuyun.
Hangi karara hangi yolla, kaç gün içinde itiraz edilir?
Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan karar ve işlemlerde işleyen yolu, süreyi ve sürenin başlangıcını yalnız okunan kanun metnine göre göstermektedir. Tabloda yer almayan bir karar için süreyi kararın altındaki kanun yolu açıklamasından ve ilgili kanundan ayrıca kontrol edin.
| Karar ya da işlem | Yol | Süre ve başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hakim ve mahkeme kararları (ceza yargılaması, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hallerde) | İtiraz | İki hafta; ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren | CMK m.268/1 |
| Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar | Sulh ceza hakimliğine itiraz | İki hafta; kararın tebliğinden itibaren | CMK m.173/1 |
| Ceza mahkemesinin hükmü | İstinaf | İki hafta; hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren | CMK m.273/1 |
| Hukuk mahkemesinin nihai kararı | İstinaf | İki hafta; ilamın usulen tebliğinden itibaren | HMK m.341/1, m.345/1 |
| Karşı taraf dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir | Kararı veren mahkemeye itiraz | Bir hafta; hazır bulunan için tedbirin uygulanmasından, bulunmayan için uygulama tutanağının tebliğinden itibaren | HMK m.394/2 |
| Bilirkişi raporu (hukuk davası) | Eksikliğin tamamlatılması, açıklama ya da yeni bilirkişi talebi | İki hafta; raporun tebliğinden itibaren | HMK m.281/1 |
| Ödeme emri | İcra dairesine itiraz | Yedi gün; ödeme emrinin tebliğinden itibaren | İİK m.62 |
| İdari para cezası | Sulh ceza mahkemesine başvuru | On beş gün; kararın tebliği ya da tefhiminden itibaren | 5326 sayılı KK m.27/1 |
| İdari işlem | Dava açmadan önce üst makama başvuru | İdari dava açma süresi içinde; özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür | İYUK m.11/1, m.7/1 |
Süreler kısa ve çoğu zaman kesindir. İdari para cezasında on beş günlük süre içinde başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir (5326 sayılı KK m.27/1). Sürenin hangi tarihten başladığını tebligat belgesinden tespit edin ve dilekçeyi son güne bırakmayın.
Ceza yargılamasındaki genel itiraz kuralı, sürenin hem başlangıcını hem de dilekçenin nereye verileceğini aynı cümlede düzenler. Kanunun ayrıca hüküm koyduğu hallerde, örneğin takipsizlik kararında, o özel hüküm uygulanır.
"(1) Hakim veya mahkeme kararına karşı itiraz, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hallerde 35 inci maddeye göre ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek bir dilekçe veya tutanağa geçirilmek koşulu ile zabıt katibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır. (...)"
İtiraz dilekçesi nereye verilir?
İtiraz dilekçesinin nereye verileceği, itirazı inceleyecek merci ile her zaman aynı değildir. Ceza yargılamasında dilekçe kararı veren mercie verilir; kararına itiraz edilen hakim ya da mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, yerinde görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir (CMK m.268/2). İnceleme mercileri CMK m.268/3'te sayılmıştır: sulh ceza hakimliği kararlarında kural olarak numara bakımından kendisini izleyen hakimlik, sulh ceza hakimliğinin tutuklama ve adli kontrol kararlarında yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hakimi, asliye ceza mahkemesi hakiminin kararlarında ise yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi itirazı inceler. Bu nedenle ceza yargılamasındaki itiraz dilekçesi kararı veren mercie verilir; uygulamada başlığa itirazı inceleyecek mercie gönderilmek üzere yazıldığını gösteren bir ibare eklenmesi de bu kuraldan gelir.
Hukuk mahkemesinde karşı taraf dinlenmeden verilen ihtiyati tedbire itiraz, kararı veren mahkemeye yapılır; esas hakkında dava açıldıktan sonra itiraz hakkında bu davaya bakan mahkeme karar verir (HMK m.394/2). Ödeme emrine itiraz icra dairesine bildirilir; itiraz takibi yapan icra dairesinden başka bir icra dairesine yapılırsa o daire gereken masrafı alarak itirazı derhal yetkili icra dairesine gönderir (İİK m.62). İdari para cezasına karşı başvuru sulh ceza mahkemesine verilecek dilekçeyle yapılır ve dilekçe iki nüsha olarak verilir (5326 sayılı KK m.27/3). İlamsız takipte ödeme emrine itiraz için doldurulabilir metin icra itiraz dilekçesi örneği sayfamızda yer almaktadır.
İtiraz dilekçesi nasıl yazılır?
İtiraz dilekçesi nasıl yazılır sorusunun cevabı, kararın hangi yönden hatalı olduğunu somut olarak göstermektir. Kanunlar bazı itirazlarda içeriği açıkça sayar. Hukuk mahkemesindeki tedbir itirazında itiraz eden, itiraz sebeplerini açıkça göstermek ve dayandığı bütün delilleri dilekçeye eklemek zorundadır:
"(4) İtiraz dilekçeyle yapılır. İtiraz eden, itiraz sebeplerini açıkça göstermek ve itirazının dayanağı olan tüm delilleri dilekçesine eklemek zorundadır. Mahkeme, ilgilileri dinlemek üzere davet eder; gelmedikleri takdirde dosya üzerinden inceleme yaparak kararını verir. İtiraz üzerine mahkeme, tedbir kararını değiştirebilir veya kaldırabilir."
Benzer bir içerik şartı idari para cezasına başvuruda da vardır: başvuru dilekçesinde idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ve karara karşı ileri sürülen deliller açıkça gösterilir (5326 sayılı KK m.27/4). Ödeme emrine itirazda ise borcun bir kısmına itiraz eden borçlu, itiraz ettiği kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermezse itiraz etmemiş sayılır; senetteki imzaya itiraz da ayrıca ve açıkça beyan edilmelidir (İİK m.62). Hangi türde olursa olsun, iyi bir itiraz dilekçesinde şunlar bulunur:
- Dilekçenin verileceği merciin tam adı ve dosya ya da karar numarası.
- İtiraz edenin sıfatı: taraf, suçtan zarar gören, borçlu ya da işlemin muhatabı.
- İtiraz edilen kararın tarihi ve sayısı ile tebliğ ya da öğrenme tarihi.
- Kanunun saydığı itiraz sebeplerine göre ayrılmış, numarasız ve tam cümleyle yazılmış başlıklar.
- Her iddianın hangi belgeyle desteklendiği ve bu belgelerin ek olarak sunulması.
- Açık bir talep; gerekiyorsa "aksi kanaatte olunması durumunda" kalıbıyla kademeli talep.
- Tarih ve imza.
Mahkeme kararına itiraz dilekçesinde gerekçe nasıl kurulur?
Mahkemeye itiraz dilekçesi yazarken kararı genel ifadelerle eleştirmek yetmez. Gerekçeyi kanunun aradığı şartlara göre bölmek, hem hakimin incelemesini kolaylaştırır hem de hiçbir itiraz sebebinin unutulmamasını sağlar. Tedbir itirazında kanun bu sebepleri üç başlıkta toplar: tedbirin şartları, mahkemenin yetkisi ve teminat (HMK m.394/2). Tedbirin şartı, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da imkansız hale geleceği veya gecikme sebebiyle ciddi bir zarar doğacağı endişesidir (HMK m.389/1); tedbir isteyen taraf davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır (HMK m.390/3). Teminat ise kural olarak zorunludur; mahkeme teminat alınmamasına ancak kanunun saydığı hallerde ve gerekçesini açıkça belirterek karar verebilir (HMK m.392/1). Yukarıdaki örnek bu üç başlığı ayrı ayrı işler.
Talep kısmında, itirazın kabulü ile kararın kaldırılması asıl talep olarak, kararın değiştirilmesi ise kademeli talep olarak yazılabilir; çünkü kanun, mahkemenin itiraz üzerine tedbir kararını değiştirebileceğini ya da kaldırabileceğini açıkça öngörür (HMK m.394/4).
İtiraz dilekçesi UYAP üzerinden verilebilir mi?
Hukuk yargılamasında belge ve dilekçeler güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda hazırlanıp gönderilebilir; güvenli elektronik imzayla oluşturulan belgeler ayrıca fiziki olarak gönderilmez (HMK m.445/2). Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m.445/4). Bu nedenle UYAP itiraz dilekçesi hazırlayan biri için önemli olan, dilekçenin imzalı UDF olarak ve son günün bitiminden önce sisteme kaydedilmesidir. Ceza ve idari başvurularda dilekçenin elektronik ortamda kabul edilip edilmediğini başvurunun yapılacağı merciin uygulamasından kontrol edin; tereddüt halinde dilekçeyi süresi içinde ilgili merciin kalemine elden verin ve alındı belgesini saklayın.
Avukatsız itiraz dilekçesi verilebilir mi?
Kanunlar birçok itirazda dilekçeyi ilgilinin kendisine bırakır. Ceza yargılamasında itiraz, kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt katibine beyanda bulunarak yapılabilir (CMK m.268/1). Ödeme emrine itiraz dilekçeyle ya da sözlü olarak icra dairesine bildirilebilir (İİK m.62). İdari para cezasına karşı başvuru ise kanunun ifadesiyle "bizzat kanuni temsilci veya avukat tarafından" sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçeyle yapılır (5326 sayılı KK m.27/3). İtiraz için harç ya da masraf istenip istenmediği ve tutarı başvurunun türüne göre değişir; tutarı başvuru tarihindeki güncel tarifeye göre ilgili merciin veznesinden öğrenin.
Kendi başınıza vermeniz mümkün olsa da itiraz üzerine verilen kararların önemli bir kısmı kesin olduğundan ilk dilekçe çoğu zaman tek fırsattır. Tarafımızca, özellikle tutukluluk, tedbir ve icra itirazlarında dilekçenin verilmeden önce bir avukatla gözden geçirilmesi tavsiye edilir.
İtiraz üzerine ne olur, karar kesin midir?
Ceza yargılamasında itiraz, kanunda yazılı haller saklı kalmak üzere duruşma yapılmadan incelenir; gerekli görüldüğünde Cumhuriyet savcısı ve sonra müdafi ya da vekil dinlenir (CMK m.271/1). İtiraz yerinde görülürse merci aynı zamanda itiraz konusu hakkında da karar verir (CMK m.271/2). Merciin itiraz üzerine verdiği karar kesindir:
"(4) Merciin, itiraz üzerine verdiği kararları kesindir; ancak ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir."
Hukuk mahkemesindeki tedbir itirazında durum farklıdır. Aksine karar verilmedikçe itiraz icrayı durdurmaz (HMK m.394/1). Mahkeme ilgilileri dinlemek üzere davet eder, gelmezlerse dosya üzerinden karar verir (HMK m.394/4). İtiraz hakkında verilen karara karşı kanun yoluna başvurulabilir; bu başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır, kanun yoluna başvurulmuş olması tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m.394/5).
Ödeme emrine itirazda takibe itiraz edildiği, alacaklının yatırdığı avanstan karşılanarak üç gün içinde bir muhtırayla alacaklıya tebliğ edilir (İİK m.62). İdari başvuruda ise otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; istek reddedilir ya da reddedilmiş sayılırsa dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçen süre de hesaba katılır (İYUK m.11/2 ve 11/3).
İdari işleme karşı üst makama yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur, ancak süreyi baştan başlatmaz (İYUK m.11/1 ve 11/3). Başvurudan önce geçen günleri hesaba katarak dava açma tarihini belirleyin.
Hangi itiraz türü için hangi sayfaya bakmalısınız?
Bu sayfa itiraz dilekçesinin genel düzenini anlatır. Belirli bir karara itiraz ediyorsanız, o kararın kendi süresi, mercii ve gerekçe düzeni ayrı sayfalarımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Trafik cezası ve diğer idari para cezalarına karşı başvuru için ceza itiraz dilekçe örneği sayfamızı, sulh ceza hakimliğinin tutuklama kararına karşı itiraz için tutukluluğa itiraz dilekçe örneği sayfamızı, asliye ceza mahkemesinin itiraz edilebilir kararları için asliye ceza mahkemesi kararına itiraz dilekçe örneği sayfamızı kullanabilirsiniz.
Savcılığın soruşturma sonunda dava açmama kararına karşı suçtan zarar görenin yapacağı itiraz, merci ve içerik bakımından kendine özgü kurallara tabidir (CMK m.173); bunun için takipsizlik kararına itiraz dilekçe örneği sayfamızı inceleyebilirsiniz. Adli kontrol yükümlülüklerine karşı itiraz için adli kontrol kararına itiraz dilekçe örneği, hukuk davasında bilirkişi raporundaki eksiklik ve belirsizliklere karşı bilirkişi raporuna itiraz dilekçe örneği, mahkemenin dosyayı ilk incelediğinde kurduğu ara kararlara karşı tensip zaptına itiraz dilekçe örneği sayfalarımız hazırlanmıştır. Uzaklaştırma kararına karşı itiraz için uzaklaştırma kararına itiraz dilekçesi örneği sayfamıza, icra takibine itirazda sürenin nasıl hesaplandığı için icraya itiraz süresi yazımıza bakabilirsiniz.
Henüz bir karar yoksa ve bir suçu ilk kez bildirecekseniz yazmanız gereken dilekçe itiraz değil şikayettir; bunun için savcılığa şikayet dilekçe örneği sayfamızı kullanabilirsiniz. Bir hakkı ilk kez mahkemeye taşıyacaksanız ihtiyacınız olan da dava dilekçesi örneğidir. Bütün örnekler alanlarına göre örnek hukuki dilekçeler sayfamızda toplanmıştır.
İtiraz dilekçesinde avukat desteği ne zaman gerekir?
İtiraz, çoğu zaman kısa bir süreye sıkışmış ve sonucu kesin olan bir başvurudur. Hangi kanun yolunun işlediği, sürenin tebliğden mi öğrenmeden mi başladığı ve dilekçenin hangi mercie hitaben yazılacağı konusundaki bir hata, itirazın esasına hiç girilmeden reddine yol açabilir. Tedbir ve icra itirazlarında icra hukuku alanında avukat desteği, ceza yargılamasındaki itirazlarda ise ceza davalarında avukat desteği sayfalarımızdan bilgi alabilirsiniz.
İtiraz Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Tedbirden etkilenen üçüncü kişi itiraz edebilir mi?
Evet. İhtiyati tedbir kararının uygulanması sebebiyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler, tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir hafta içinde ihtiyati tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilir (HMK m.394/3). Üçüncü kişinin itirazında mahkemenin yetkisi itiraz sebepleri arasında sayılmamıştır.
İdari para cezasına başvuru süresi mücbir sebeple kaçırılırsa ne olur?
Mücbir sebep nedeniyle on beş günlük süre geçirilmişse, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvurulabilir. Bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez; ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir (5326 sayılı KK m.27/2). Mücbir sebebin dayanakları dilekçede gösterilir (KK m.27/4).
İdari yaptırım kararını mahkeme verdiyse hangi yola gidilir?
İdari yaptırım kararı mahkeme tarafından verilmişse bu karara karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir (5326 sayılı KK m.27/5). Bu durumda sulh ceza mahkemesine başvuru dilekçesi değil, ceza yargılamasındaki itiraz kurallarına göre itiraz dilekçesi yazılır.
Ödeme emrine itiraz ederken adres bildirmek zorunlu mu?
Evet. Borçlu ya da vekili, dava ve takip işlemlerine esas olmak üzere borçluya ait yurt içinde bir adresi itirazla birlikte bildirmek zorundadır. Adresini değiştiren borçlu yeni adres bildirmez ve yeni adresi tespit edilemezse takip talebindeki adrese çıkarılan tebligat kendisine yapılmış sayılır (İİK m.62).
Ceza mahkemesinin hükmüne istinafta sebep göstermek şart mı?
Sanık, katılan ve kanunda sayılan diğer kişilerin dilekçe ya da beyanında başvuru nedenlerinin gösterilmemesi incelemeye engel olmaz (CMK m.273/4). Yine de hükmün hangi yönden hatalı görüldüğünün yazılması, incelemenin o noktalara yönelmesini kolaylaştırır.
Tedbir kalkınca yatırılan teminat ne zaman iade edilir?
Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden ya da ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davası açılmaması üzerine teminat iade edilir (HMK m.392/2).