Nafaka miktarı kanunda sabit bir tutar ya da maaşın belirli bir yüzdesi olarak yazılmaz. Hakim, nafakanın türüne göre kanunun gösterdiği ölçütleri uygular: yoksulluk nafakasında yükümlünün mali gücü, iştirak nafakasında çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri esas alınır; takdir, Türk Medeni Kanununun 4. maddesindeki hakkaniyet ölçüsüyle yapılır.
Rehber, nafaka miktarının neye göre belirlendiğini nafaka türleri ayrımıyla açıklar; "nafaka yüzde kaç" sorusunun kanuni cevabını, yoksulluk ve iştirak nafakasında hakimin baktığı unsurları, sosyal ve ekonomik durum araştırmasını, anlaşmalı boşanmada protokoldeki nafakanın denetimini ve tazminat ile nafaka arasındaki farkı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararları üzerinden anlatır. Tutar hesabı için ayrı bir hesaplama aracı bulunmaktadır.
Nafaka Miktarı Neye Göre Belirlenir?
Nafaka miktarı neye göre belirlenir sorusunun cevabı, hangi nafakanın istendiğine bağlıdır. Boşanma davası süresince bağlanan tedbir nafakası, boşanmadan sonra eşe bağlanan yoksulluk nafakası, çocuk için ödenen iştirak nafakası ve akrabalar arasındaki yardım nafakası farklı maddelerde düzenlenir ve her birinin miktar ölçütü kendi maddesinde yazılıdır.
| Nafaka türü | Kime bağlanır | Miktarın ölçütü | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tedbir nafakası | Dava süresince eşe ve çocuğa | Eşlerin barınması ve geçimi için gerekli geçici önlem | TMK m.169 |
| Yoksulluk nafakası | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe | Yükümlünün mali gücü oranında, geçim için | TMK m.175 |
| İştirak nafakası | Velayeti alan eş aracılığıyla çocuğa | Çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri, çocuğun gelirleri | TMK m.182/3, m.330 |
| Yardım nafakası | Yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşe | Davacının geçinmesi için gerekli ve yükümlünün mali gücüne uygun yardım | TMK m.364, m.365 |
Tablodaki ölçütlerin ortak noktası iki taraflı olmalarıdır: bir yanda nafaka isteyenin ihtiyacı, öbür yanda ödeyecek olanın gücü durur. Kanun hakime bir formül vermez; bunun yerine takdir yetkisi tanır ve bu yetkinin nasıl kullanılacağını genel hükümde gösterir.
"Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hakim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir."
Boşanmada nafaka nasıl belirlenir sorusu çoğu dosyada bu maddenin uygulanmasıyla cevaplanır. Hakim, tarafların gelirini, giderlerini, yaşam düzeyini ve dosyadaki özel durumları birlikte tartar; aynı gelire sahip iki dosyada farklı nafaka çıkması, takdirin somut olaya göre kullanılmasının doğal sonucudur.
Nafaka Yüzde Kaç? Maaşın Belirli Bir Oranı Var mı?
Nafaka yüzde kaç ya da nafaka maaşın yüzde kaçı sorusunun kanuni cevabı, böyle bir oranın bulunmadığıdır. Türk Medeni Kanunu yoksulluk nafakasında "mali gücü oranında", iştirak nafakasında "gücü oranında" ve "ödeme güçleri dikkate alınarak" ifadelerini kullanır; bu ifadeler bir yüzde değil, orantılılık ölçüsüdür.
Uygulamada dolaşan yüzdeler, belirli dosyalarda hükmedilen tutarların maaşa bölünmesiyle elde edilmiş gözlemlerdir ve hakimi bağlamaz. Aynı maaşı alan iki yükümlüden birinin bakmakla yükümlü olduğu başka çocukları, kira gideri ya da sağlık masrafı varsa nafaka miktarı farklı belirlenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yoksulluk nafakasının sınırlarını şu sözlerle çizmiştir:
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 23.11.2021, E. 2018/124, K. 2021/1490 (direnme kararının onanması, oy çokluğu)
"Yoksulluk nafakasıyla, boşanma sonucunda yoksulluk içine düşen eşin asgari yaşam gereksinimlerinin karşılanması düşünüldüğünden, yoksulluk nafakasının amacı hiçbir zaman nafaka alacaklısını zenginleştirmek olamaz. Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için nafaka talep eden eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olmasının yanı sıra, nafaka talep edilen eşin de nafaka ödeyebilecek ekonomik gücünün bulunması gerekmektedir. Bu açıdan bakıldığında, yoksulluk nafakasının sosyal ve ahlaki düşüncelere dayanması özelliği, sadece nafaka talep eden tarafa nafaka verilmesinde değil, aynı zamanda nafaka talep edilen tarafın nafaka ödeyebilecek ekonomik gücünün bulunması koşulunda da kendisini göstermektedir. Dolayısıyla boşanmadan sonra yoksulluğa düşecek olan tarafı koruma amacını taşıyan yoksulluk nafakası, hiçbir surette nafaka yükümlüsüne yükletilen bir ceza veya tazminat niteliğinde olmamalıdır."
Kurulun bu tespiti iki sınır koyar. Nafaka, alacaklıyı zenginleştirecek düzeye çıkamaz; ödeme gücü bulunmayan yükümlüye de yüklenemez. Kararda nafaka miktarlarının yerinde bulunmasında mali ve sosyal durum araştırma tutanakları, tanık ifadeleri ve taraf beyanları ile günün ekonomik koşulları ve ölçülülük ilkesi birlikte gözetilmiştir. Kararın oy çokluğuyla verildiği ve görüşmelerde, yükümlünün geliri tespit edilemediği için miktarların fazla olduğu yönünde bir görüşün ileri sürülüp Kurul çoğunluğunca benimsenmediği de kararda yazılıdır.
Belirli bir gelir için yaklaşık tutar görmek isteyenler nafaka hesaplama aracını kullanabilir; araç sonucu da mahkemeyi bağlamaz, yalnızca başlangıç fikri verir.
Yoksulluk Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?
Yoksulluk nafakasının miktarı, nafaka isteyen eşin geçimi için gereken tutar ile nafaka yükümlüsünün mali gücü karşılaştırılarak belirlenir. Kanun, nafakanın yükümlünün mali gücü oranında isteneceğini açıkça yazar; kusur ise miktarın değil, nafaka hakkının şartıdır.
"Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz."
Maddedeki "süresiz olarak" ibaresi Anayasa Mahkemesinin 04.06.2026 tarihli kararıyla iptal edilmiş, iptal 30.06.2027'de yürürlüğe girecektir; ayrıntılar süresiz nafaka yazısındadır. Miktar ölçütü olan "mali gücü oranında" ifadesi ise iptal kapsamında değildir.
Yoksulluk nafakası isteyen eşin geliri yoksa ya da geliri geçimine yetmiyorsa yoksulluk şartı gerçekleşir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 09.06.2026 tarihli kararında, nafaka şartlarının oluşup oluşmadığını şu olgularla değerlendirmiştir:
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 09.06.2026, E. 2026/523, K. 2026/6286 (kusur, tazminat ve yoksulluk nafakası yönünden bozma, oy birliği)
"Toplanan delillerden; kadının sürekli ve düzenli bir işi ve gelirinin olmadığı, evlilik birliğinin sarsılmasında ağır veya tamamen kusurlu olmadığı, bu haliyle yararına yoksulluk nafakasına hükmedilme koşulları oluştuğu anlaşılmaktadır."
Daire aynı kararda tarafları eşit kusurlu kabul etmiş ve hakkaniyet ilkesi de dikkate alınarak uygun miktarda yoksulluk nafakasına hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir. "Uygun miktar" ifadesi, miktarın somut dosyadaki gelir ve gider dengesine göre belirleneceğini gösterir.
Yoksulluğun ölçüsü de miktarı etkiler. Hukuk Genel Kurulunun yukarıda aktarılan kararına göre yoksulluk nafakası, yoksulluk içine düşen eşin asgari yaşam gereksinimlerinin karşılanmasını amaçlar. Yoksulluk, gelirin hiç bulunmaması ile sınırlı değildir; nafaka isteyen eşin geliri asgari yaşam gereksinimlerini karşılamıyorsa da yoksulluktan söz edilebilir. Her iki halde de nafakanın üst sınırını yükümlünün mali gücü çizer.
Yoksulluk nafakası toptan ödenebilir mi?
Yoksulluk nafakası aylık irat yerine tek seferde, toptan da ödenebilir (TMK m.176/1). Toptan ödemede miktar, aylık nafakadan farklı bir hesapla belirlenir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 29.06.2026 tarihli kararında bu hesapta gözetilecek unsurları saymıştır:
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 29.06.2026, E. 2026/734, K. 2026/7297 (yoksulluk nafakası yönünden bozma, oy birliği)
"Somut olayda tarafların ekonomik ve sosyal durumları, evliliğin süresi, kadının yaşı, çalışmaya engel halinin olmaması, yeniden evlenebilme şansı ile hakkaniyet ilkesi gereğince kadın yararına bir defaya mahsus olmak üzere "toptan yoksulluk nafakası" verilmesi hususu da göz önüne alınarak bir karar verilmesi gerekirken, kadının yoksulluk nafakası talebinin reddi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir."
Kararda sayılan evlilik süresi, yaş, çalışabilme durumu ve yeniden evlenebilme ihtimali, toptan tutarın hangi düzeyde olacağını doğrudan etkiler. Daire toptan nafakayı zorunlu tutmamış, ilk derece mahkemesinin bu seçeneği de değerlendirmesini istemiştir.
Çocuk İçin Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Çocuk için ödenen iştirak nafakasının miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir; çocuğun kendi gelirleri de hesaba katılır. Velayeti kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır.
"Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur."
"Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır."
Çocuğun ihtiyaçları yaşına, okul durumuna ve sağlığına göre değişir. Okul öncesi bir çocuğun bakım gideri ile üniversite sınavına hazırlanan bir gencin eğitim gideri aynı değildir; hakim dosyadaki okul, kurs, sağlık ve barınma giderlerini bu yüzden ayrı ayrı değerlendirir. Ana ve babanın hayat koşulları ifadesi ise çocuğun, ayrılıktan önceki yaşam düzeyinden kopmamasını gözetir. Hukuk Genel Kurulu iştirak nafakasının ölçütlerini ve değişebilirliğini şöyle özetlemiştir:
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 23.11.2021, E. 2018/124, K. 2021/1490 (direnme kararının onanması, oy çokluğu)
"TMK'nın 330. maddesine göre, iştirak nafakası çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri; diğer bir ifade ile tarafların ekonomik ve sosyal durumları gözetilerek belirlenir. Bunun yanında iştirak nafakası miktarının her zaman yeniden belirlenmesi de mümkündür."
Kurul aynı dosyada, ortak çocuğun hem annesinin hem babasının mali durumunun gerektirdiği yaşamı sürdürmesinin hakkaniyet gereği olduğunu belirterek iştirak nafakası miktarını yerinde bulmuştur. Velayeti alan ebeveynin de çocuğun giderlerine katıldığı unutulmamalıdır; kanun yükü yalnız bir tarafa yüklemez, iki ebeveynin gücünü birlikte gözetir.
Tedbir ve Yardım Nafakasında Miktar
Tedbir nafakası, boşanma davası açılınca hakimin davanın devamı süresince eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için aldığı geçici önlemlerden biridir (TMK m.169). Yardım nafakası ise eşler arasında değil, yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşler arasında söz konusu olur (TMK m.364).
Tedbir nafakasında hakim, dava dilekçesi ve ilk deliller üzerinden geçici bir miktar belirler; tarafların gelirleri yargılama ilerledikçe netleştiğinden bu miktar dava sürecinde değiştirilebilir. Boşanma davası nafaka miktarı denince çoğu zaman bu geçici tutar ile boşanma kararında belirlenen yoksulluk ve iştirak nafakası birlikte kastedilir. Boşanma davası nafaka nasıl belirlenir sorusunun cevabı da bu iki aşamada ayrı verilir: dava sırasında geçici, karar aşamasında kalıcı bir değerlendirme yapılır. Yardım nafakasında ise kanun ölçütü açıkça yazar:
"Dava, davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın mali gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir."
Kardeşlerin yardım nafakası yükümlülüğü ise refah içinde bulunmalarına bağlıdır (TMK m.364/2). Yardım nafakasında da "geçinmesi için gerekli" ve "mali gücüne uygun" ölçütleri, bir yüzde değil ihtiyaç ile güç arasında kurulan dengedir.
Hakim Nafaka Miktarını Hangi Bilgilerle Tespit Eder?
Hakim nafaka miktarını tarafların beyanlarıyla yetinmeden, sosyal ve ekonomik durum araştırması, gelir belgeleri ve kamu kayıtlarıyla tespit eder. Hukuk Genel Kurulunun yukarıdaki kararında da mali ve sosyal durum araştırma tutanakları, tanık ifadeleri ve taraf beyanları birlikte değerlendirilmiştir.
- Sosyal ve ekonomik durum araştırması: kolluk aracılığıyla tarafların yaşadığı yer, mesleği, geliri, malvarlığı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler tespit edilir.
- Gelir belgeleri: maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları ve işyeri yazıları istenir.
- Malvarlığı kayıtları: tapu, araç ve banka kayıtları gelir düzeyi hakkında fikir verir.
- Giderler: kira sözleşmesi, kredi borçları, sağlık ve eğitim giderleri belgeyle gösterilir.
- Çocuğun giderleri: okul, kurs, servis, sağlık ve özel bakım ihtiyaçları ayrı ayrı belgelenir.
- Tanık beyanları: tarafların yaşam düzeyi ve kayıt dışı gelir iddiaları tanıkla da ispat edilebilir.
Asgari ücretle çalışan ya da işsiz olan yükümlüde ödeme gücü düşüktür; nafaka yine de bağlanabilir, ancak miktar bu gücü aşmayacak biçimde belirlenir. Kayıt dışı gelir iddia eden tarafın bunu somut delille göstermesi beklenir; yalnızca iddia, miktarı artırmaya yetmez.
| Unsur | Miktara etkisi | Nasıl ispat edilir |
|---|---|---|
| Yükümlünün düzenli geliri | Ödeme gücünü belirler | Bordro, SGK kaydı, vergi kaydı |
| Yükümlünün zorunlu giderleri | Ödeme gücünü azaltır | Kira sözleşmesi, kredi ve sağlık belgeleri |
| Yükümlünün bakmakla yükümlü olduğu kişiler | Ödeme gücünü azaltır | Nüfus kaydı, yeni evlilik ve çocuk kayıtları |
| Alacaklının geliri | Yoksulluk ve ihtiyaç düzeyini belirler | SGK kaydı, işyeri yazısı |
| Çocuğun ihtiyaçları ve geliri | İştirak nafakasının tabanını belirler | Okul, sağlık ve bakım giderleri |
| Evlilik içindeki yaşam düzeyi | Ana ve babanın hayat koşulları ölçütüne girer | Sosyal ekonomik durum araştırması, tanık |
Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Anlaşmalı boşanmada nafaka miktarını önce taraflar protokolde kararlaştırır; ancak hakim bu düzenlemeyi uygun bulmadıkça boşanma kararı veremez ve tarafların ile çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapabilir.
"Bu halde boşanma kararı verilebilmesi için, hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir."
Anlaşmalı boşanmada nafaka miktarı, tarafların serbestçe belirlediği bir tutar olsa da çocuk için öngörülen nafakanın çocuğun ihtiyaçlarını karşılamaktan çok uzak olduğu durumlarda hakim protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir. Hakimin yaptığı değişikliğin taraflarca kabulü halinde boşanmaya hükmolunur (TMK m.166/3). Anlaşmalı boşanma nafaka miktarı belirlenirken protokolde artış ölçütünün de yazılması, ileride ayrı bir artırım davası ihtiyacını azaltır. Protokol hazırlığı ve dava süreci anlaşmalı boşanma davası rehberinde anlatılmıştır.
Boşanmada Tazminat ve Nafaka Miktarı Arasındaki Fark
Boşanmada tazminat ve nafaka miktarı farklı ölçütlere bağlıdır. Tazminatta kusur belirleyicidir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026/6286 sayılı kararında belirtildiği üzere tazminat yükümlüsünün kusurlu, isteyenin kusursuz ya da daha az kusurlu olması gerekir ve eşit kusurlu eş yararına tazminata hükmedilemez. Yoksulluk nafakasında ise yükümlünün kusuru aranmaz, isteyenin kusurunun daha ağır olmaması yeter.
| Konu | Maddi ve manevi tazminat | Yoksulluk nafakası |
|---|---|---|
| Amaç | Boşanma nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin geçimi |
| Kusur şartı | Yükümlü kusurlu, isteyen kusursuz ya da daha az kusurlu | Yükümlünün kusuru aranmaz; isteyenin kusuru daha ağır olmamalı |
| Miktarın ölçütü | Zararın kapsamı ve kusur durumu | Geçim ihtiyacı ve yükümlünün mali gücü |
| Ödeme biçimi | Maddi tazminat toptan ya da irat; manevi tazminat irat olamaz | Toptan ya da irat (TMK m.176/1) |
| Sonradan değişme | İrat biçimindeki maddi tazminat artırılıp azaltılabilir | İrat artırılıp azaltılabilir, kaldırılabilir (TMK m.176/3, 176/4) |
Nafaka Miktarı Sonradan Değiştirilebilir mi?
Nafaka miktarı kesin ve değişmez değildir. Durumun değişmesi halinde hakim, istem üzerine iştirak nafakasının miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331); irat biçimindeki yoksulluk nafakasında tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m.176/4).
Mahkeme kararında artış ölçütü yazılmamışsa, enflasyon karşısında nafakanın güncellenmesi için ayrı dava açılması gerekir. Hakim, istem halinde nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini boşanma kararında da belirleyebilir (TMK m.176/5, m.330/3); bu yüzden artış talebinin ilk davada ileri sürülmesi önem taşır. Artırım davasının şartları ve yıllık artış hesabı nafaka artırım davası ve hesaplama rehberinde ayrıca ele alınmıştır.
Nafaka Miktarı Belirlenirken Yapılan Yaygın Hatalar
Nafaka miktarı çoğu dosyada hukuki bir tartışmadan değil, eksik belgeden ya da zamanında ileri sürülmeyen bir talepten etkilenir. Uygulamada sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
- Giderleri belgelememek: kira, okul, sağlık ve bakım giderleri belge olmadan ileri sürülürse hakimin takdirine yalnız beyan olarak girer.
- Karşı tarafın gelir kayıtlarının celbini istememek: SGK, vergi, tapu ve araç kayıtları istenmezse yükümlünün mali gücü dosyada eksik görünür.
- Artış talebini ilk davada ileri sürmemek: kararda yıllık artış ölçütü bulunmazsa nafakanın güncellenmesi için ayrı dava açmak gerekebilir.
- Protokolde çocuğun eğitim dönemlerini gözetmemek: okul çağına giren çocuğun giderleri artar; protokol yalnız bugünkü ihtiyaca göre yazılırsa kısa sürede yetersiz kalır.
- Nafakayı kendiliğinden kesmek ya da azaltmak: kesinleşmiş nafaka kararı ancak mahkeme kararıyla değişir; ödenmeyen nafaka icra yoluyla takip edilebilir.
Nafaka Miktarında Hukuki Destek
Nafaka miktarını belirleyen, dilekçedeki talepten çok dosyaya giren belgelerdir. Nafaka isteyen taraf, çocuğun ve kendi giderlerini kalem kalem belgelemeli, karşı tarafın gelirini gösteren kayıtların celbini dava dilekçesinde istemelidir. Nafaka ödeyecek taraf ise zorunlu giderlerini, bakmakla yükümlü olduğu kişileri ve gelirindeki dalgalanmayı belgeyle göstermelidir. Anlaşmalı boşanmada protokole yıllık artış ölçütü yazılması ve çocuğun eğitim dönemlerinin gözetilmesi, sonradan doğacak uyuşmazlıkları azaltır.
Nafaka talebi, miktarın belirlenmesi ve artırım dosyalarında değerlendirme için Adana nafaka avukatı sayfasından büromuza ulaşabilirsiniz. Çekişmeli dosyalarda kusur ve nafaka taleplerinin birlikte kurulması çekişmeli boşanma davası rehberinde anlatılmıştır.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.4, m.166, m.169, m.175, m.176, m.182, m.330, m.331, m.364, m.365 (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 23.11.2021, E. 2018/124, K. 2021/1490
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 09.06.2026, E. 2026/523, K. 2026/6286
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 29.06.2026, E. 2026/734, K. 2026/7297
- Anayasa Mahkemesi, 04.06.2026, E. 2025/156, K. 2026/131
